Monimolite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Sb<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>7</sub>

Monimolit to rzadki minerał tlenkowy ołowiu i antymonu, występujący w postaci małych, żywicznie połyskujących ziaren i mas.

## Charakterystyka Monimolit jest minerałem należącym do grupy tlenków, a dokładniej do nadgrupy pirochloru. Występuje zazwyczaj w formie nieregularnych, zaokrąglonych ziaren lub jako masywne skupienia, rzadko tworząc słabo wykształcone, ośmiościenne kryształy. Jego wielkość jest zazwyczaj niewielka, a okazy makroskopowe należą do rzadkości. Jest nieprzezroczysty i charakteryzuje się zmiennym, często ciemnym zabarwieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo ciężki ze względu na wysoką zawartość ołowiu, co znajduje odzwierciedlenie w jego gęstości wynoszącej około 6.58 g/cm³. Twardość w skali Mohsa jest oceniana na 5 do 6. Monimolit wykazuje żywiczny do półmetalicznego połysk. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. ## Barwy i odmiany Monimolit najczęściej przybiera barwę zielonkawożółtą, brązowawą, aż do prawie czarnej. Jego rysa jest jaśniejsza od samego minerału, zwykle żółtawa lub szarawa. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych czy gemmologicznych. ## Historia i nazwa Nazwa "monimolit" pochodzi od greckich słów "monimos" (μόνιμος) oznaczającego "stabilny" lub "trwały" oraz "lithos" (λίθος) czyli "kamień", co prawdopodobnie nawiązuje do jego trwałości chemicznej lub odporności na działanie kwasów. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1865 roku przez szwedzkich mineralogów L.J. Igelströma i F.L. Ekmana na podstawie próbek z kopalni Harstigen w Szwecji.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Resinous to sub-metallic
Rysa
Yellowish to greyish
Gęstość
6.58
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji monimolitu są jego wysoka gęstość, żywiczny połysk, charakterystyczne zielonkawożółte do brązowych barwy oraz występowanie w postaci małych, wtopionych ziaren. Reakcja na kwas solny (rozpuszcza się) jest również cechą diagnostyczną, ale wymaga zniszczenia próbki. ## Odróżnianie od podobnych Monimolit może być mylony z innymi rzadkimi tlenkami z grupy pirochloru lub podobnymi minerałami wtórnymi ołowiu i antymonu. Dokładne rozróżnienie jest często niemożliwe bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). ## Formy kryształów Kryształy monimolitu są niezwykle rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone, przyjmując formę niewielkich, regularnych (ośmiościennych) kryształów. Najczęściej spotykany jest w formie nieregularnych ziaren i skupień mas.

Środowisko występowania

## Geneza Monimolit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców, szczególnie w skałach metamorficznych, takich jak skarny, bogatych w mangan, ołów i antymon. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających te pierwiastki. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla tego środowiska, takimi jak magnetyt, hausmanit, baryt, kalcyt, tefroit, richteryt, a także innymi rzadkimi minerałami ołowiu i antymonu, np. z grupy pirochloru. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska monimolitu znajdują się w Szwecji, w kopalniach Harstigen i Långban w regionie Värmland. Poza Szwecją, jego występowanie odnotowano w niewielkich ilościach w Franklin, New Jersey (USA) oraz w kopalni Kombat w Namibii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najważniejszym kryterium jest obecność dobrze wykształconych, choćby niewielkich, kryształów monimolitu, co jest ogromną rzadkością. Cenione są również bogate skupienia ziaren wyraźnie odcinające się barwą od skały macierzystej. Okazy pochodzące z lokalizacji typowych (Harstigen, Långban) mają szczególną wartość historyczną i naukową. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych stanowisk w Szwecji - Harstigen i Långban. Materiał z tych lokalizacji jest uważany za klasyczny i stanowi punkt odniesienia dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na rzadkość i potencjalną kruchość, zaleca się jedynie delikatne czyszczenie za pomocą miękkiego, suchego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek roztworów czyszczących. ## Czego unikać Monimolit zawiera ołów, który jest pierwiastkiem toksycznym. Należy unikać wdychania pyłu, który mógłby powstać przy obróbce lub uszkodzeniu okazu. Konieczne jest mycie rąk po każdym kontakcie z minerałem. Należy unikać kontaktu z kwasami, które mogą go uszkodzić. Przechowywać z dala od wilgoci. ## Przechowywanie Okazy monimolitu powinny być przechowywane w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku kolekcjonerskim, aby ograniczyć ekspozycję na kurz i wilgoć oraz zapobiec przypadkowemu kontaktowi. Ze względu na toksyczność, należy trzymać go z dala od dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej