Mongolite
Wzór chemiczny: Ca<sub>4</sub>Nb<sup>5+</sup><sub>6</sub>Si<sub>5</sub>O<sub>24</sub>(OH)<sub>10</sub>·6H<sub>2</sub>O
Bardzo rzadki krzemian niobu i wapnia, tworzący kruche, blaszkowate agregaty o perłowym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Połysk
- Pearly, Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.10
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi mongolitu są jego unikalny pokrój w formie blaszkowatych lub sferolitycznych agregatów, silny perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości, bardzo niska twardość oraz specyficzne środowisko występowania. Jest to minerał bardzo kruchy. ## Odróżnianie od podobnych Na pierwszy rzut oka może być mylony z innymi białymi minerałami o pokroju blaszkowatym, takimi jak talk, brucyt czy niektóre miki (np. muskowit). Od talku odróżnia go nieco wyższa twardość i brak wrażenia tłustości w dotyku. Miki są od niego znacznie bardziej elastyczne. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia EDS w celu potwierdzenia obecności niobu i wapnia, lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Mongolit tworzy cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, wykazujące doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, zazwyczaj układają się w pakiety, wachlarzowate lub kuliste agregaty osiągające kilka milimetrów średnicy.
Środowisko występowania
## Geneza Mongolit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji pegmatytów nefelinowo-syenitowych, w warunkach silnego wzbogacenia w pierwiastki rzadkie, takie jak niob. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów typowych dla pegmatytów alkalicznych. Do najczęstszych asocjacji należą natrolit, egiryn, pirochlor, cyrkon, lorenzenit oraz minerały z grupy eudialitu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i najważniejszym miejscem występowania mongolitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - masyw alkaliczny Chan-Bogdo (Khan-Bogd) na pustyni Gobi w Mongolii. Jest to jedyne źródło okazów o znaczeniu kolekcjonerskim.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska mongolitu jest determinowana głównie przez jego rzadkość. Najbardziej cenione są okazy bogate w minerał, z dobrze uformowanymi, wyraźnymi agregatami sferolitycznymi lub wachlarzowatymi. Wielkość tych skupień oraz ich kontrastowe umiejscowienie na matrycy skalnej (np. z ciemnym egirynem) znacząco podnoszą atrakcyjność okazu. Czystość i intensywność białej barwy również są istotne. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów mongolitu dostępnych na rynku kolekcjonerskim jest masyw Chan-Bogdo w Mongolii. Okazy z jakiejkolwiek innej lokalizacji byłyby mineralogiczną sensacją.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy mongolitu są ekstremalnie delikatne i należy obchodzić się z nimi z najwyższą ostrożnością. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka (np. akwarelowego). Mycie w wodzie nie jest zalecane, a jeśli jest absolutnie konieczne, należy je ograniczyć do krótkiego zanurzenia w wodzie destylowanej i natychmiastowego osuszenia. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, twardych szczotek oraz wszelkich chemikaliów, w tym kwasów. Minerał jest bardzo miękki i ma doskonałą łupliwość, dlatego jest skrajnie podatny na uszkodzenia mechaniczne, wstrząsy i zarysowania. ## Przechowywanie Okazy mongolitu należy przechowywać osobno, w wyściełanym pudełku (typu „micromount”), aby chronić je przed kontaktem z innymi minerałami i przed wibracjami. Nie jest wrażliwy na światło, ale zaleca się standardową ochronę przed długotrwałą ekspozycją na silne oświetlenie.