Mojaveite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>6</sub>[Te<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>](OH)<sub>7</sub>Cl
Mojaveit to bardzo rzadki minerał wtórny z grupy telluranów, tworzący mikroskopijne kryształy o intensywnie szmaragdowozielonej barwie.
Opis
## Charakterystyka Mojaveit jest minerałem miedzi i telluru, który wizualnie prezentuje się jako naloty i skupienia drobnych, listewkowych lub tabliczkowych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest żywy, szmaragdowozielony, a niekiedy niebieskozielony kolor. Kryształy rzadko przekraczają ułamek milimetra długości, tworząc druzy pokrywające matrycę skalną lub wypełniające niewielkie szczeliny. Ze względu na rozmiar, poszczególne kryształy są najczęściej obserwowalne jedynie pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4,33 g/cm³, jednak nie została ona potwierdzona empirycznie z powodu niewielkich rozmiarów kryształów. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą mojaveitu jest intensywna zieleń w odcieniu szmaragdowym, która może przechodzić w tony niebieskozielone. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona w 2013 roku, pochodzi od miejsca jego odkrycia – Pustyni Mojave w Kalifornii, USA. Został on po raz pierwszy zidentyfikowany w materiale pochodzącym z niewielkiego wyrobiska górniczego Bird Nest na górze Otto Mountain w hrabstwie San Bernardino. Opisany został przez zespół mineralogów pod kierownictwem Anthony'ego R. Kampfa. ## Zastosowania Mojaveit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla zaawansowanych kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach telluru.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną mojaveitu jest jego charakterystyczny szmaragdowozielony kolor, listewkowy pokrój kryształów oraz środowisko występowania. Pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie w oparciu o analizę chemiczną (np. EDS), która wykaże obecność miedzi i telluru, oraz przez znajomość minerałów towarzyszących. ## Odróżnianie od podobnych Mojaveit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak brochantyt, malachit czy inne rzadkie tellurany (np. xocomecatlit). Od brochantytu odróżnia go pokrój kryształów (listewki zamiast igieł), a od malachitu brak reakcji z kwasem solnym w postaci musowania. Współwystępujący z nim xocomecatlit tworzy zazwyczaj skupienia kuliste (sferulity), a nie pojedyncze, wydłużone kryształy. Ostateczne rozróżnienie wymaga jednak zaawansowanych metod badawczych. ## Formy kryształów Mojaveit tworzy bardzo małe, cienkie, listewkowe lub tabliczkowe kryształy, wydłużone w jednym kierunku. Często występują one w postaci rozproszonych, promienistych lub siatkowych agregatów na powierzchni skały macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) polimetalicznych, hydrotermalnych złóż kruszców, które są zasobne w tellur. Krystalizuje w wyniku wietrzenia pierwotnych tellurków miedzi i innych minerałów w warunkach pustynnych. ## Asocjacje mineralne Mojaveit często występuje w towarzystwie innych rzadkich telluranów i tellurynów, co jest ważną wskazówką przy identyfikacji. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: khinit, parakhinit, dugganit, xocomecatlit, a także cerusyt, chlorargiryt, bromargiryt oraz złoto rodzime. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest Otto Mountain w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Znany jest również z kilku kopalń w rejonie Tombstone w hrabstwie Cochise w Arizonie (USA), takich jak kopalnie Emerald i Joe.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości O wartości kolekcjonerskiej okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i pokrycie powierzchni minerałem – im gęstsza i bardziej rozległa druza, tym lepiej. Istotna jest intensywność i czystość szmaragdowej barwy. Chociaż kryształy są zawsze małe, okazy z widocznymi pod lupą, dobrze wykształconymi listewkami są wyżej cenione. Dodatkowym atutem jest asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, zwłaszcza z dobrze uformowanym khinitem lub złotem rodzimym. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej – Otto Mountain w Kalifornii. Materiał z kopalń w rejonie Tombstone w Arizonie również dostarcza wysokiej jakości mikrokryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy mojaveitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka na sucho w celu usunięcia kurzu. W razie konieczności dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, a następnie natychmiastowe i dokładne osuszenie. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i amoniaku, które mogą go uszkodzić lub zniszczyć. Należy unikać wszelkiego kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Z uwagi na niską twardość, trzeba chronić go przed otarciami i zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i bezpośrednim kontaktem. Minerał jest stabilny w warunkach domowych i nie wymaga specjalnej kontroli wilgotności ani temperatury.