Moabite

Wzór chemiczny: Ni²⁺Fe³⁺(PO₄)O

Moabit to rzadki minerał fosforanowy niklu i żelaza, tworzący drobne, czarne, tabliczkowe kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Moabit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako fosforan tlenowy niklu i żelaza. Występuje w postaci bardzo małych, pojedynczych kryształów o tabliczkowym kształcie, osiągających rozmiary do 0.2 mm. Jego barwa jest czarna, a na cienkich krawędziach może przeświecać na ciemnobrązowo. Jest nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Kryształy moabitu wykazują silny, metaliczny do submetalicznego połysk. Twardość w skali Mohsa szacowana jest na około 4. Minerał ten jest kruchy i ma nierówny przełam. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.61 g/cm³. ## Historia i nazwa Moabit został po raz pierwszy opisany w 2017 roku przez Anthony'ego R. Kampf'a i jego zespół. Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni uranu "Giveaway-Simplot" w hrabstwie Moab, w stanie Utah, USA. Nazwa nawiązuje zarówno do hrabstwa, jak i do historycznego plemienia Moabitów zamieszkującego te tereny. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, moabit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-0
Barwa: very dark-brown, almost-black
Połysk: Metallic
Rysa: Brown
Gęstość: 4.324
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie moabitu wymaga specjalistycznego sprzętu, zazwyczaj mikroskopu stereoskopowego. Identyfikację umożliwiają jego charakterystyczne cechy: czarna barwa, silny metaliczny połysk, tabliczkowy kształt kryształów oraz specyficzne środowisko występowania. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia Ramana. ## Odróżnianie od podobnych Moabit może być mylony z innymi czarnymi, metalicznie błyszczącymi minerałami wtórnymi występującymi w strefach utleniania złóż, takimi jak niektóre tlenki manganu (np. piroluzyt, hollandyt) czy inne rzadkie fosforany. Odróżnienie go "gołym okiem" jest praktycznie niemożliwe. Kluczowe dla identyfikacji jest współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami fosforanowymi i siarczanowymi z tej samej lokalizacji. ## Formy kryształów Moabit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, często o zarysach zbliżonych do prostokątnych lub heksagonalnych. Kryształy występują jako pojedyncze, rozproszone osobniki na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Moabit jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania złóż polimetalicznych, w tym przypadku złoża uranowo-wanadowego. Jego krystalizacja zachodzi w pustkach i szczelinach w piaskowcu, w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w niskich temperaturach. Powstaje z roztworów bogatych w fosfor, nikiel i żelazo, które pochodzą z wietrzenia pierwotnych minerałów kruszcowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych. W lokalizacji typowej (kopalnia Giveaway-Simplot) stwierdzono jego współwystępowanie z gipsem, kwarcem, barytem, anatazem, a także z innymi rzadkimi fosforanami i siarczanami, takimi jak hechtsbergit, gartrellit, juanitait, nickelalumit i stanfieldyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania moabitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Giveaway-Simplot, położona w dystrykcie White Canyon, w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu moabitu ocenia się przede wszystkim na podstawie ostrości i wielkości kryształów, chociaż nawet największe z nich są mikroskopijne. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami o silnym połysku, osadzonymi na kontrastującym podłożu (matrycy). Atrakcyjność podnosi również obecność innych rzadkich minerałów towarzyszących na tym samym okazie. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów moabitu jest jego typowa lokalizacja w kopalni Giveaway-Simplot w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z moabitem, będące zazwyczaj mikrominerałami na matrycy skalnej, należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Zaleca się używanie sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usuwania kurzu. Unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi, które mogłyby uszkodzić zarówno sam minerał, jak i współwystępujące z nim asocjacje. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć lub oderwać drobne kryształy od podłoża. Chronić przed kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Ze względu na kruchość, należy unikać jakichkolwiek uderzeń i wibracji. ## Przechowywanie Okazy mikromontowane powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach (typu "micromount box"), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w stabilnych warunkach temperaturowych, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.