Minyulite
Wzór chemiczny: KAl₂(PO₄)₂F·4H₂O
Minyulit to uwodniony fosforan potasu i glinu, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty złożone z drobnych, igiełkowych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Barwa
- Colourless, white, pale pink, pale green, pale yellow; colourless in transmitted light.
- Połysk
- Silky
- Rysa
- White
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną minyulitu jest jego charakterystyczny pokrój w formie promienistych, sferulitycznych lub wachlarzowatych agregatów złożonych z białych, igiełkowych kryształów. Jedwabisty połysk tych skupień jest również bardzo typowy. Występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi jest dodatkową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Minyulit bywa mylony z wawelitem, który również tworzy promieniste agregaty. Wawelit jest jednak zazwyczaj zielonkawy i nieco twardszy (3.5-4 w skali Mohsa). Podobne formy mogą tworzyć także niektóre zeolity, takie jak thomsonit, jednak występują one w innym środowisku geologicznym (głównie w pęcherzach pogazowych w skałach wulkanicznych). Ostateczne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Minyulit krystalizuje w układzie rombowym, tworząc wydłużone, igiełkowe lub włoskowe kryształy. Prawie zawsze występują one w postaci promienistych skupień, tworzących formy kuliste (sferulity), półkuliste, wachlarzowate lub rozetowe.
Środowisko występowania
## Geneza Minyulit jest minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku oddziaływania wód pochodzenia atmosferycznego na skały fosforanowe (fosforyty) lub złoża guana, w obecności skał bogatych w glin, takich jak łupki czy iłowce. Jest typowym minerałem stref wietrzenia. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami, takimi jak leukofosforyt, waryscyt, wawelit, dufrenit, a także z minerałami z grupy krandallitu i apatytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to lokalizacja typowa - okolice studni Minyulo w Dandaragan w Australii Zachodniej. Znaczące znaleziska pochodzą również z kopalń fosforytów w hrabstwie Gadsden na Florydzie (USA). Minerał ten znajdowano także w Belgii (m.in. w Richelle), Senegalu i kilku innych miejscach na świecie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy minyulitu to te, które tworzą duże, dobrze wykształcone i nieuszkodzone sferulity lub wachlarze o intensywnie białej barwie i jedwabistym połysku. Atrakcyjność okazu podnosi kontrastująca matryca skalna, na której osadzone są agregaty. Ze względu na kruchość minerału, brak uszkodzeń jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy z lokalizacji typowej w Australii Zachodniej. Bardzo dobrej jakości minyulity, tworzące duże, białe kule, pochodzą także z kopalń na Florydzie w USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy minyulitu są bardzo delikatne i kruche. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wody destylowanej i natychmiastowo, delikatnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć kruche agregaty. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Jako minerał uwodniony, może ulec uszkodzeniu (dehydratacji) pod wpływem wysokiej temperatury. Należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami, które mogą go porysować lub zgnieść. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów minyulitu w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym. Powinny być chronione przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego.