Mimetite-<i>M</i>

Wzór chemiczny: Pb<sub>5</sub>(AsO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>Cl

Mimetit-M to chlorek arsenianu ołowiu, ceniony za swoje żywo zabarwione, baryłkowate lub igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Mimetit-M jest minerałem z grupy apatytu, a jego nazwa odnosi się do monoklinowej (jednoskośnej) symetrii, w przeciwieństwie do heksagonalnego mimetitu. Tworzy kryształy o pokroju pryzmatycznym, baryłkowatym, igiełkowym lub tabliczkowym. Często występuje w formie skupień promienistych, nerkowatych, groniastych lub jako naskorupienia i naloty. Jego kryształy bywają zaokrąglone lub wykazują charakterystyczne, beczułkowate formy. Jest jednym z końcowych ogniw szeregu izomorficznego z piromorfitem (Pb₅(PO₄)₃Cl) i wanadynitem (Pb₅(VO₄)₃Cl), z którymi może tworzyć roztwory stałe. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5-4. Jest dość kruchy i ciężki ze względu na wysoką zawartość ołowiu, z gęstością wynoszącą około 7.24 g/cm³. Połysk mimetitu jest najczęściej żywiczny, a na ścianach kryształów może być prawie diamentowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Barwa mimetitu jest bardzo zróżnicowana - od bezbarwnej, przez żółtą, pomarańczową, czerwoną, brązową, aż po zielonkawą. Intensywność i odcień zależą od domieszek i warunków krystalizacji. Szczególnie cenione są okazy o żywych, nasyconych barwach pomarańczowej i żółtej. Znane są odmiany bogate w wapń (kampylit), tworzące charakterystyczne, baryłkowate kryształy. ## Historia i nazwa Nazwa mimetit pochodzi od greckiego słowa "mimetes" (μιμητής), oznaczającego "naśladowcę", co nawiązuje do jego dużego podobieństwa do piromorfitu. Minerał został opisany po raz pierwszy przez francuskiego mineraloga François Sulpice Beudanta w 1832 roku. Przyrostek "-M" w nazwie Mimetit-M został dodany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku dla odróżnienia polimorfu jednoskośnego od heksagonalnego (Mimetit-H). ## Zastosowania Ze względu na zawartość ołowiu i arsenu, mimetit był w przeszłości podrzędną rudą tych metali. Obecnie nie ma znaczenia przemysłowego i jest ceniony wyłącznie jako kamień kolekcjonerski.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Resinous to subadamantine
Rysa
White
Gęstość
7.24
Łupliwość
Poor/Indistinct on {1010}
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne mimetitu to jego wysoka gęstość, żywiczny połysk oraz charakterystyczne formy kryształów (baryłkowate, igiełkowe). Często występuje w żywych, ciepłych barwach (żółty, pomarańczowy, brązowy). Reaguje z kwasem azotowym. ## Odróżnianie od podobnych Najczęściej mylony jest z piromorfitem i wanadynitem. Od piromorfitu, który często ma zielonkawą barwę, odróżnienie bez analizy chemicznej bywa niemożliwe, zwłaszcza w przypadku okazów żółtych i brązowych. Wanadynit zazwyczaj tworzy heksagonalne, tabliczkowe kryształy o intensywnie czerwonej barwie, choć i tu zdarzają się formy pryzmatyczne. Ostateczne rozróżnienie w obrębie szeregu wymaga badań chemicznych (EDS, XRD). ## Formy kryształów Mimetit-M krystalizuje w układzie jednoskośnym, jednak jego kryształy często wykazują pseudoheksagonalną symetrię. Typowe są sześcioboczne pryzmaty, często zakończone piramidami lub pozbawione zakończeń. Kryształy mogą być silnie zaokrąglone, przybierając formy baryłkowate (kampylit). Występuje też w postaci skupień promienistych, kulistych, groniastych i nerkowatych, a także jako gęste naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Mimetit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż ołowiu, które zawierają również minerały arsenu (np. arsenopiryt). Krystalizuje z roztworów wodnych w obecności jonów chlorkowych. Powstaje w wyniku utleniania galeny i innych siarczków ołowiu w środowisku bogatym w arsen. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak piromorfit, wanadynit, cerusyt, anglesyt, smithsonit, hemimorfit, wulfenit, a także z kalcytem, kwarcem i tlenkami żelaza (limonitem, goethytem). ## Lokalizacje Wybitne okazy mimetitu pochodzą z wielu miejsc na świecie. Do najważniejszych historycznych i współczesnych lokalizacji należą: Tsumeb w Namibii (słynne, bezbarwne i żółte kryształy), San Pedro Corralitos w Meksyku (żółte, pryzmatyczne kryształy "Campylos"), kopalnia Pingtouling w Chinach (intensywnie pomarańczowe, jedwabiste agregaty), Johanngeorgenstadt w Niemczech (historyczna lokalizacja typowa), Dry Gill w Anglii (żółto-brązowe kampylity) oraz liczne stanowiska w Arizonie (USA) i Australii (np. Broken Hill).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy mimetitu charakteryzują się intensywną, nasyconą barwą - szczególnie poszukiwane są żywe odcienie pomarańczowego, czerwonego i kanarkowo-żółtego. Ważna jest również forma kryształów; dobrze wykształcone, ostre, nieuszkodzone pryzmaty lub estetyczne, baryłkowate formy (kampylit) osiągają wyższe ceny. Istotna jest także przezroczystość, połysk oraz wielkość kryształów. Atrakcyjność okazu podnosi kontrastująca matryca skalna oraz asocjacja z innymi minerałami. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy szczególnie cenią okazy z klasycznych lokalizacji. Pomarańczowe, botryoidalne agregaty z kopalni Pingtouling w Chinach, żółte pryzmaty z San Pedro Corralitos w Meksyku oraz historyczne okazy z Tsumeb w Namibii należą do najbardziej pożądanych na rynku. Również angielskie kampylity z Caldbeck Fells są poszukiwanym klasykiem.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Do czyszczenia okazów mimetitu należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiej szczoteczki lub pędzelka. Należy postępować delikatnie, aby nie uszkodzić kruchych kryształów. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy i inne silne chemikalia, które mogą go uszkodzić lub zmatowić. Należy unikać nagłych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, które może powodować blaknięcie niektórych okazów. Ze względu na zawartość ołowiu i arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z minerałem. ## Przechowywanie Okazy mimetitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy trzymać je z dala od źródeł wilgoci i w stabilnej temperaturze.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej