Meurigite-Na

Wzór chemiczny: [Na(H₂O)₂.₅][Fe₃+₈(PO₄)₆(OH)₇]·₄H₂O

Rzadki fosforan żelaza, tworzący charakterystyczne, jedwabiste skupienia igiełkowych kryształów o intensywnie żółtej barwie.

## Charakterystyka Meurigit-Na to uwodniony fosforan sodu i żelaza, należący do grupy meurygitu. Występuje w postaci delikatnych, igiełkowych kryształów zebranych w kuliste lub promieniste agregaty, a także w formie pęczków, nalotów i naskorupień. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, złocistożółta barwa i jedwabisty połysk, które nadają okazom atrakcyjny wygląd. Poszczególne kryształy są zazwyczaj bardzo małe i widoczne dopiero pod powiększeniem, jednak ich gęste skupienia mogą pokrywać znaczne powierzchnie skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa, co czyni go podatnym na zarysowania. Jego kryształy są kruche i łatwo ulegają uszkodzeniu. Połysk jest najczęściej jedwabisty, szczególnie w przypadku gęstych, włóknistych agregatów, może też być szklisty na pojedynczych, lepiej wykształconych kryształach. Jest minerałem przeświecającym. Gęstość obliczona wynosi około 2,96 g/cm³. ## Barwy i odmiany Meurigit-Na występuje w odcieniach od jasnożółtego, przez intensywnie złocistożółty, aż po żółtobrązowy. Nie tworzy odmian barwnych, a jego nazwa wskazuje, że jest to analog meurygitu-K, w którym sód dominuje nad potasem w strukturze krystalicznej. ## Historia i nazwa Nazwa "meurygit" honoruje walijskiego kolekcjonera minerałów, Sir Meuriga Williamsa (1928–1993). Przyrostek "-Na" został dodany w celu odróżnienia go od oryginalnego meurygitu (obecnie meurygit-K), zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów z tej grupy. Pierwotny minerał (meurygit-K) został opisany w 1996 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, meurygit-Na nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Połysk: Silky to Vitreous
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 2.96
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Fibrous
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszymi cechami pozwalającymi zidentyfikować meurygit-Na są jego charakterystyczny pokrój w formie promienistych, włóknistych agregatów, intensywnie złocistożółta barwa oraz jedwabisty połysk. Występuje jako minerał wtórny w paragenezie z innymi fosforanami. ## Odróżnianie od podobnych Meurygit-Na bywa mylony z innymi wtórnymi fosforanami o żółtej barwie. Od kakoksenitu odróżnia go zazwyczaj jaśniejszy, bardziej złocisty odcień (kakoksenit bywa bardziej pomarańczowy lub brązowawy). Beraunit i rockbridgeit, z którymi współwystępuje, mają przeważnie ciemniejsze, zielonkawe lub brązowe barwy. Pewne rozróżnienie od bardzo podobnego meurygitu-K jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą analizy chemicznej (np. EDS). ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone, igiełkowe lub włoskowe. Prawie zawsze tworzą skupienia: promieniste agregaty przypominające kule lub wachlarze, gęste, splątane masy o strukturze filcowej, a także naskorupienia i naloty na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Meurygit-Na jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców lub w pegmatytach bogatych w fosfor. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażeń pierwotnych minerałów fosforanowych, takich jak tryfylit, w obecności roztworów bogatych w żelazo i sód. Może również krystalizować jako produkt działalności pomimeralogicznej na hałdach i w starych wyrobiskach. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi, takimi jak strengit, fosfosyderyt, rockbridgeit, dufrénit, beraunit, kakoksenit, a także z tlenkami i wodorotlenkami żelaza, głównie z goethytem. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska występowania meurygitu-Na na świecie to m.in. kamieniołom Fuchsbau w Fichtelgebirge w Bawarii (Niemcy), kopalnia Santa Rosa w Itinga, Minas Gerais (Brazylia), gdzie znajdowano wysokiej jakości okazy kolekcjonerskie, oraz kamieniołom Nagasumi w prefekturze Ehime (Japonia). Występuje również w niektórych pegmatytach w rejonie Black Hills w Dakocie Południowej (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, złocistożółtej barwie. Wysoko oceniana jest również wielkość i bogactwo skupień na kontrastującym podłożu skalnym. Ze względu na kruchość minerału, kluczowy jest brak uszkodzeń delikatnych, igiełkowych kryształów. Okazy z klasycznych lokalizacji, takich jak Santa Rosa czy Fuchsbau, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla tego minerału uchodzą stanowiska w Brazylii (kopalnia Santa Rosa) i Niemczech (kamieniołom Fuchsbau), skąd pochodzi wiele okazów referencyjnych. Atrakcyjne mikromonty pozyskiwano również w Japonii (Nagasumi) i USA (Black Hills).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy meurygitu-Na są bardzo delikatne i należy obchodzić się z nimi ostrożnie. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Z uwagi na jego uwodnioną naturę, należy unikać długotrwałego kontaktu z wodą. Jeśli konieczne jest mycie, należy użyć wody destylowanej i jak najszybciej osuszyć okaz. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać czyszczenia ultradźwiękowego, szorowania i uderzeń. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi chemikaliami. Długotrwała ekspozycja na wilgoć może prowadzić do jego degradacji. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach (typu "membrane box" lub klaserach), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Kruche, igiełkowe agregaty łatwo się kruszą, dlatego należy unikać dotykania ich powierzchni.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej