Metavandendriesscheite

Wzór chemiczny: Pb²⁺U⁶⁺₇O₂₂·nH₂O

Metavandendriesscheit to rzadki, wtórny minerał uranu, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o intensywnie pomarańczowej lub żółtopomarańczowej barwie.

## Charakterystyka Metavandendriesscheit jest uwodnionym tlenkiem ołowiu i uranu, należącym do grupy minerałów uranylowych. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają ułamki milimetra. Kryształy te często tworzą promieniste agregaty, rozetki lub cienkie naloty i powłoki na skałach macierzystych. Jego intensywna, jaskrawa barwa jest charakterystyczną cechą wizualną. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2. Kryształy wykazują połysk określany jako szklisty, diamentowy lub matowy, w zależności od formy i stanu powierzchni. Jest minerałem o dużej gęstości, wahającej się od 5.0 do 5.15 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających uran i ołów. Jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Metavandendriesscheit występuje w odcieniach od żółtopomarańczowego do pomarańczowoczerwonego i brązowopomarańczowego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego związku z vandendriesscheitem, z przedrostkiem "meta-" wskazującym na niższy stan uwodnienia. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1965 roku przez Claire Guillemin i jej współpracowników. Nazwa minerału macierzystego (vandendriesscheite) honoruje Adriena Vandendriessche (1899-1940), belgijskiego geologa i profesora na Uniwersytecie w Gandawie. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, metavandendriesscheit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Amber-yellow, yellowish orange, orange
Połysk: Vitreous to adamantine, dull
Rysa: Light yellow
Gęstość: 5.45
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to intensywna pomarańczowa barwa, występowanie w strefach utleniania złóż uranu, charakterystyczne formy kryształów (małe tabliczki, rozetki) oraz silna radioaktywność, łatwo wykrywalna za pomocą licznika Geigera. Pod wpływem krótkofalowego światła UV wykazuje słabą, zieloną fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylowymi o podobnej barwie, takimi jak fourmarieryt, wölsendorfit czy sam vandendriesscheit. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na subtelne różnice w strukturze krystalicznej i składzie chemicznym. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju tabliczkowym, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}. Często tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty, a także cienkie powłoki i naloty na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Metavandendriesscheit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu i innych pierwotnych minerałów uranu. Tworzy się w wyniku dehydratacji (odwodnienia) vandendriesscheitu w warunkach niskiej wilgotności powietrza. Jest produktem alteracji hydrotermalnych żył zawierających uraninit. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje lub którym towarzyszy w procesie wietrzenia. Są to przede wszystkim uraninit, vandendriesscheit, fourmarieryt, masuyit, rutherfordin, kasolit, curyt i wölsendorfit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Górna Katanga w Demokratycznej Republice Konga, skąd pochodzą najlepiej wykształcone okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Ruggles w Grafton, New Hampshire (USA) oraz z rejonu jeziora Athabasca w Saskatchewan (Kanada).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostrymi mikrokryształami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty lub rozetki. Intensywność i nasycenie pomarańczowej barwy również podnoszą wartość. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy są oceniane głównie pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Shinkolobwe w DRK. Materiał z tego miejsca jest uważany za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów tego minerału generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Kontakt z wodą może prowadzić do rehydratacji i przemiany w inne minerały uranylowe. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w warunkach innych niż te, w których powstał. Należy go chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować blaknięcie, oraz przed wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Metavandendriesscheit jest silnie radioaktywny. Należy go przechowywać w specjalistycznych, ołowianych pojemnikach lub w pudełkach z grubego plastiku, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Pojemnik musi być wyraźnie oznakowany symbolem radioaktywności. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od ludzi i zwierząt, najlepiej w dedykowanej kolekcji minerałów promieniotwórczych.