Metauranospinite

Wzór chemiczny: Ca(U⁶⁺O₂)₂(As⁵⁺O₄)₂·₈H₂O

Metauranospinit to rzadki minerał uranu z grupy metaautunitu, tworzący charakterystyczne, żółtozielone, tabliczkowe kryształy o silnej fluorescencji.

## Charakterystyka Metauranospinit jest uwodnionym arsenianem uranylu i wapnia, należącym do grupy metaautunitu. Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie, często ze ściętymi narożnikami. Kryształy te zazwyczaj występują w postaci rozetowych lub wachlarzowatych skupień, a także jako łuskowate naloty i powłoki na powierzchni skał. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. ## Właściwości fizyczne Kryształy metauranospinitu są bardzo miękkie i kruche, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2.5. Mają połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 3.54 g/cm³. Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję. ## Barwy i odmiany Metauranospinit występuje w charakterystycznych odcieniach żółci i zieleni - od cytrynowożółtego po żółtozielony. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - zawiera uran (łac. *uranium*) i arsen (gr. *arsenikon*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do minerałów z grupy autunitu (przedrostek "meta-" wskazuje na niższy stopień uwodnienia). Został opisany po raz pierwszy przez Paula F. Kerra i współpracowników w 1957 roku na podstawie materiału zebranego w kopalni Weisser Hirsch w Schneebergu w Saksonii (Niemcy), która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, metauranospinit nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi natomiast obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych i minerałach fluorescencyjnych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-3
Barwa: Greenish yellow, yellowish green
Połysk: Vitreous, Pearly
Rysa: pale yellow
Gęstość: 3.94
Łupliwość: {001), also good on (010)
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne metauranospinitu to jego cytrynowożółta do żółtozielonej barwa, cienkotabliczkowa forma kryształów, doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz silna żółtozielona fluorescencja w świetle UV. Jest to minerał wtórny, występujący jako naloty i skupienia na skałach w strefach utleniania złóż uranu. ## Odróżnianie od podobnych Metauranospinit jest wizualnie niemal identyczny z wieloma innymi minerałami z grupy metaautunitu, takimi jak metazeuneryt (zawiera miedź zamiast wapnia, zwykle bardziej zielony), metaautunit (zawiera fosfor zamiast arsenu) czy uranospinit (wyższy stopień uwodnienia). Pewne rozróżnienie tych minerałów jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe, o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie. Zwykle tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe agregaty. Występują także w formie łuskowatych nalotów, powłok i skupień mikrokrystalicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Metauranospinit jest minerałem wtórnym, który krystalizuje w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców uranu bogatych w arsen. Powstaje w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia w wyniku przemian pierwotnych minerałów uranu, takich jak uraninit. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, zwłaszcza z grupy autunitu i metaautunitu, takimi jak uranospinit, metazeuneryt, metaautunit, a także z uranofanem, gipsem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska występowania metauranospinitu znajdują się w Niemczech, w rejonie Schneeberg i Johanngeorgenstadt w Saksonii. Znany jest również z Czech (Jáchymov), Francji (m.in. kopalnia Les Sagnes w Masywie Centralnym) oraz z kilku lokalizacji w USA, w tym w hrabstwie San Juan w stanie Utah.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Ważny jest intensywny, cytrynowożółty kolor oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Duże, bogate pokrycia na kontrastującej matrycy skalnej znacznie podnoszą wartość okazu. Silna fluorescencja jest dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Saksonii w Niemczech (Schneeberg, Johanngeorgenstadt). Są one uważane za wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą jest absolutnie niewskazany, ponieważ może prowadzić do rehydratacji i zniszczenia kryształów. Do usuwania luźnych zanieczyszczeń można użyć bardzo miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, wysokiej wilgotności powietrza oraz ultradźwiękowych myjek. Minerał jest bardzo kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i wymaga bezpiecznego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Metauranospinit powinien być przechowywany w suchym miejscu, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku (np. typu "membrane box") lub w gablocie z dala od źródeł wilgoci. Aby zapobiec odwodnieniu lub nadmiernemu uwodnieniu, można umieścić w pobliżu środek osuszający (silikażel). Ze względu na radioaktywność, okazy należy przechowywać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi.