Metauranocircite II

Wzór chemiczny: Ba(UO₂)₂(PO₄)₂·₆H₂O

Metauranocircyt-II to minerał wtórny z grupy autunitu, wyróżniający się intensywnie żółtozieloną barwą i silną fluorescencją w świetle UV.

## Charakterystyka Metauranocircyt-II jest uwodnionym fosforanem uranylu i baru, należącym do grupy autunitu. Tworzy charakterystyczne, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie, często zebrane w wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Okazy mają zwykle intensywną, żółtozieloną lub cytrynowożółtą barwę. Jest minerałem silnie radioaktywnym i wykazuje jaskrawozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Właściwości fizyczne Kryształy metauranocircytu-II są miękkie i kruche, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2.5. Mają połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 3.53 g/cm³. Ze względu na zawartość wody, może łatwo ulegać dehydratacji, co prowadzi do jego zniszczenia. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od cytrynowożółtego do żółtozielonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych czy handlowych. Nazwa "metauranocircyt" odnosi się do jego niższej zawartości wody w stosunku do uranocircytu, z którego może powstać w wyniku częściowej dehydratacji. ## Historia i nazwa Nazwa "uranocircyt" pochodzi od zawartości uranu oraz od miejsca pierwszego znalezienia - "Circ" w Vogtlandzie w Saksonii (Niemcy). Przedrostek "meta-" został dodany w celu odróżnienia formy o niższym stopniu uwodnienia. Minerał został opisany po raz pierwszy przez Paula Gauberta w 1904 roku jako produkt dehydratacji uranocircytu. ## Zastosowania Metauranocircyt-II, podobnie jak inne minerały uranu, ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie. Ze względu na swoją radioaktywność nie ma zastosowań przemysłowych, a jego posiadanie i transport mogą podlegać regulacjom prawnym.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: Jasnożółta
Gęstość: 3.53
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi metauranocircytu-II są jego charakterystyczny tabliczkowy pokrój kryształów, intensywna żółtozielona barwa oraz bardzo silna, jaskrawozielona fluorescencja w świetle UV. Jest to również minerał silnie radioaktywny, co można łatwo potwierdzić za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Metauranocircyt-II jest wizualnie niemal identyczny z innymi minerałami z grupy autunitu, takimi jak autunit, torbernit, metatorbernit czy uranocircyt. Od autunitu (wapniowego odpowiednika) i torbernitu (miedziowego odpowiednika) można go odróżnić jedynie za pomocą analizy chemicznej (EDS/XRF). Od uranocircytu różni się niższym stopniem uwodnienia, co jest niemożliwe do stwierdzenia wizualnie. W praktyce kolekcjonerskiej identyfikacja opiera się najczęściej na etykiecie z renomowanej lokalizacji. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub lekko wydłużonym, prostokątnym zarysie. Kryształy często układają się w wachlarzowate, rozetowe lub pakietowe agregaty, a także tworzą naskorupienia i naloty na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Metauranocircyt-II jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż rud uranu. Tworzy się w wyniku dehydratacji uranocircytu lub bezpośredniej krystalizacji z roztworów bogatych w uran, bar i fosforany. Jego obecność jest wskaźnikiem występowania pierwotnych minerałów uranowych, takich jak uraninit. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak autunit, torbernit, uranofan, a także z uraninitem, kwarcem, fluorytem, hematytem i minerałami manganu (goethyt, psylomelan). ## Lokalizacje Znaczące okazy pochodzą z Niemiec, zwłaszcza z rejonu Saksonii (Schlema-Hartenstein, Schneeberg) i Lasu Bawarskiego (Wölsendorf). Występuje również w Czechach (Příbram), Francji (Rodès, Pireneje Wschodnie), a także w USA, głównie w Dakocie Południowej (kopalnie w hrabstwie Fall River) i New Hampshire.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy metauranocircytu-II charakteryzują się ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami o dużej powierzchni, tworzącymi estetyczne, wachlarzowate lub rozetowe agregaty. Intensywność i nasycenie żółtozielonej barwy również podnoszą wartość. Ważny jest kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) oraz brak uszkodzeń mechanicznych, które są bardzo częste w przypadku tego kruchego minerału. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje w Niemczech, szczególnie w Saksonii. Okazy z Wölsendorf w Bawarii również są wysoko cenione przez kolekcjonerów. Na rynku spotyka się także materiał z Francji i USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów metauranocircytu-II zasadniczo się nie czyści. Kryształy są niezwykle kruche, miękkie i wrażliwe na wodę. Jakikolwiek kontakt z płynami lub mechaniczne czyszczenie (nawet miękkim pędzelkiem) grozi nieodwracalnym uszkodzeniem delikatnych agregatów. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie luźnych zanieczyszczeń za pomocą gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić kryształy. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury - podgrzewanie prowadzi do utraty wody i zniszczenia struktury. Należy unikać bezpośredniego światła słonecznego, które może powodować blaknięcie. Ze względu na radioaktywność, należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i przechowywania w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Metauranocircyt-II wymaga specjalistycznych warunków. Należy go przechowywać w szczelnie zamkniętym, przezroczystym pojemniku (typu "micromount" lub większym), który ochroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako materiał radioaktywny. Przechowywać należy w suchym, chłodnym miejscu, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie i z dala od pomieszczeń mieszkalnych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej