Metauramphite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·6H<sub>2</sub>O

Metauramfit to rzadki, wtórny minerał uranylowo-fosforanowy, wyróżniający się żółtą barwą i promieniotwórczością.

## Charakterystyka Metauramfit jest minerałem należącym do grupy fosforanów uranylu. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabularnych kryształów, które często tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także powłoki i naloty. Jego kryształy rzadko przekraczają 1 mm wielkości. Ze względu na swój skład chemiczny, zawierający uran, jest minerałem promieniotwórczym. ## Właściwości fizyczne Kryształy metauramfitu wykazują połysk szklisty do perłowego, szczególnie na powierzchniach łupliwości. Jest to minerał stosunkowo miękki. Ze względu na obecność uranu, jego gęstość jest wysoka, co jest typowe dla minerałów uranylowych. ## Barwy i odmiany Metauramfit ma charakterystyczną barwę od bladożółtej do żółtozielonej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "metauramfit" nawiązuje do jego składu chemicznego (fosforan uranylu amonu) oraz do jego związku z innym minerałem, uramfitem, przy czym przedrostek "meta-" wskazuje na niższy stan uwodnienia. Został opisany jako nowy minerał w 1954 roku na podstawie materiału z jednego ze złóż uranu w Związku Radzieckim. ## Zastosowania Metauramfit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do obiektu zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego, jako rzadki i dobrze zdefiniowany minerał wtórny uranu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
Pale yellow
Gęstość
3.89
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Metauramfit można rozpoznać po jego charakterystycznej żółtej do żółtozielonej barwie, formie występowania w postaci drobnych, tabularnych kryształów tworzących rozetowe agregaty oraz po jego genezie w strefach utleniania złóż uranu. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna promieniotwórczość, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Pod wpływem krótkofalowego promieniowania ultrafioletowego wykazuje silną, zieloną fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Metauramfit jest wizualnie bardzo podobny do wielu innych wtórnych minerałów uranu, zwłaszcza z grupy metatorbernitu-metaautunitu. Można go pomylić z metaautunitem, metatorbernitem, saleeitem czy uranocyracytem. Pewne odróżnienie od tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS), ponieważ ich właściwości fizyczne (kolor, forma, twardość) są niemal identyczne. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, cienkie, w formie kwadratowych lub prostokątnych tabliczek. Zazwyczaj tworzą promieniste lub rozetowe skupienia, a także wachlarzowate agregaty i cienkie powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Metauramfit jest rzadkim minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w uran z fosforanami, w obecności jonów amonowych. Źródłem amoniaku mogą być procesy rozkładu materii organicznej (np. guana nietoperzy w jaskiniach) lub procesy hydrotermalne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak uraninit (jako minerał pierwotny), gips, metaautunit, metatorbernit, uranofan i fosfouranylit. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska, z których pochodzą wysokiej jakości okazy, to: - **Stany Zjednoczone:** Kopalnia Silver Bell w hrabstwie San Juan (Utah) oraz kopalnia Monument No. 2 w hrabstwie Apache (Arizona). - **Niemcy:** Kopalnia Streuberg w Vogtland (Saksonia). - **Rosja:** Miejsce typowe (locus typicus) w nieokreślonej lokalizacji na terenie byłego ZSRR.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu metauramfitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami tworzącymi gęste, rozetowe lub promieniste skupienia na kontrastującej skale macierzystej. Intensywność i czystość żółtej barwy również wpływają na atrakcyjność. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy są niemal wyłącznie przeznaczone dla kolekcjonerów specjalizujących się w "mikrominerałach" (micromounts). ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w USA, zwłaszcza z kopalni Silver Bell w Utah, które dostarczyły okazów o wyjątkowej estetyce.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał ten jest bardzo delikatny i wrażliwy na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. W razie konieczności można użyć strumienia sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może spowodować jego rozpuszczenie lub przemianę w inne fazy mineralne. ## Czego unikać - **Wody i wilgoci:** Metauramfit jest niestabilny w kontakcie z wodą. Należy go przechowywać w warunkach o bardzo niskiej wilgotności. - **Wysokiej temperatury:** Ogrzewanie prowadzi do dalszej dehydratacji i rozkładu minerału. - **Promieni słonecznych:** Długotrwała ekspozycja na światło słoneczne nie jest zalecana, choć głównym zagrożeniem pozostaje wilgoć i temperatura. - **Chemikaliów:** Jest łatwo rozpuszczalny w kwasach. - **Wibracji i uderzeń:** Kryształy są kruche i niezwykle delikatne. ## Przechowywanie Okazy metauramfitu muszą być przechowywane w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (tzw. "micromount boxes"), najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ze względu na promieniotwórczość, należy przechowywać go z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie, w miejscu oddalonym od stałego przebywania ludzi i odpowiednio oznakowanym.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej