Metatamboite
Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(OH)(H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(Te<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>3</sub>(Te<sup>4+</sup>O(OH)<sub>2</sub>)(H<sub>2</sub>O)
Metatamboit to ekstremalnie rzadki, wtórny telluran-siarczan żelaza, tworzący ziemiste naloty w strefach utleniania złóż złota.
Opis
## Charakterystyka Metatamboit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku dehydratacji (odwodnienia) tamboitu. Występuje w postaci ziemistych, pylastych lub proszkowych nalotów i skupień na powierzchni skały macierzystej. Nie tworzy makroskopowych, dobrze wykształconych kryształów. Jego skupienia są zazwyczaj bardzo drobnoziarniste i mają matowy, pozbawiony połysku wygląd. ## Właściwości fizyczne Ze względu na swoją formę występowania, wiele właściwości fizycznych metatamboitu jest trudnych do precyzyjnego określenia. Połysk jest typowo ziemisty lub matowy. Minerał jest nieprzezroczysty. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 4,65 g/cm³, jednak brak jest danych pomiarowych. Twardość nie została określona. ## Barwy i odmiany Metatamboit charakteryzuje się barwą od żółtobrązowej do brązowej. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego związku z tamboitem oraz miejsca odkrycia. Przedrostek "meta-" wskazuje na jego pochodzenie w wyniku transformacji (dehydratacji) tamboitu. Drugi człon nazwy pochodzi od kopalni Tambo w dystrykcie El Indio-Tambo (Coquimbo, Chile), gdzie został po raz pierwszy zidentyfikowany. Minerał został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku. ## Zastosowania Metatamboit, jako minerał ekstremalnie rzadki i występujący w niewielkich ilościach, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja metatamboitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Jego wygląd - żółtobrązowe, ziemiste naloty - jest niespecyficzny i może przypominać wiele innych wtórnych minerałów żelaza, takich jak jarosyt czy goethyt. Kluczową wskazówką jest jego środowisko geologiczne (strefa utleniania złóż tellurowych) i współwystępowanie z innymi telluranami. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Metatamboit jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych ziemistych, żółtych i brązowych minerałów wtórnych. Można go pomylić z tamboitem (z którego powstaje), jarosytem, a także innymi rzadkimi telluranami i tellurynami żelaza. Ostateczne rozróżnienie opiera się wyłącznie na analizie laboratoryjnej jego składu chemicznego i struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Metatamboit nie tworzy widocznych gołym okiem kryształów. Występuje wyłącznie w formie bardzo drobnoziarnistych, ziemistych lub proszkowych agregatów, tworzących cienkie powłoki i naloty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Metatamboit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania hydrotermalnych złóż złota i telluru. Tworzy się bezpośrednio w wyniku naturalnego procesu dehydratacji (odwodnienia) minerału o nazwie tamboit, pod wpływem suchych, wietrzejących warunków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w bezpośrednim sąsiedztwie minerału, z którego powstaje - tamboitu. Towarzyszą mu również inne wtórne minerały tellurowe, takie jak emmonsyt i mackayit, a także kwarc i rodzime złoto. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją występowania metatamboitu na świecie jest jego miejsce typowe - kopalnia Tambo, położona w dystrykcie El Indio-Tambo w regionie Coquimbo w Chile.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, metatamboit jest oceniany przez kolekcjonerów według specyficznych kryteriów. Najważniejsza jest obfitość i bogactwo nalotu na skale macierzystej. Wysoko cenione są okazy, na których metatamboit występuje w towarzystwie innych rzadkich, dobrze zidentyfikowanych minerałów tellurowych. Potwierdzenie diagnozy przez analizę jest kluczowe dla wartości naukowej i kolekcjonerskiej okazu. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów jedynym źródłem pozyskania metatamboitu jest jego lokalizacja typowa w Chile. Okazy z tej kopalni są niezwykle rzadkie na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy metatamboitu są niezwykle delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu fizycznego. ## Czego unikać Minerał ten nie może być czyszczony na mokro, przy użyciu wody, ani żadnych środków chemicznych. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które zniszczyłyby kruche, ziemiste skupienia. Należy chronić go przed wstrząsami, wibracjami i ścieraniem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Powinny być trzymane w suchym miejscu o stabilnej temperaturze, z dala od źródeł wibracji.