Metasideronatrite

Wzór chemiczny: Na₂Fe³⁺(S⁶⁺O₄)₂(OH)·H₂O

Metasideronatryt to rzadki, wtórny siarczan sodu i żelaza, tworzący drobne, żółte kryształy i naloty w suchych, pustynnych warunkach.

## Charakterystyka Metasideronatryt jest uwodnionym siarczanem sodu i żelaza, występującym zazwyczaj w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów. Tworzy także skupienia ziarniste, proszkowe naloty oraz cienkie skorupy. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są często trudne do zaobserwowania bez powiększenia. Jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku wietrzenia minerałów żelaza, głównie pirytu, w warunkach pustynnych. ## Właściwości fizyczne Kryształy metasideronatrytu wykazują twardość w zakresie 2-2.5 w skali Mohsa, co czyni je bardzo miękkimi i kruchymi. Połysk jest zazwyczaj szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 2.56 g/cm³. Jest nietrwały w wilgotnym środowisku, gdzie łatwo rehydratuje do sideronatrytu. ## Barwy i odmiany Metasideronatryt najczęściej przybiera barwę od żółtej do żółtobrązowej, niekiedy z zielonkawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego oraz związku ze sideronatrytem. Przedrostek "meta-" wskazuje na niższy stopień uwodnienia w stosunku do sideronatrytu (Na₂Fe(SO₄)₂(OH)·3H₂O). Został opisany po raz pierwszy przez Johna Adama w 1869 roku na podstawie próbek z kopalni San Simon w regionie Atakama w Chile. ## Zastosowania Metasideronatryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do sfery naukowej i kolekcjonerskiej, jako rzadki i interesujący minerał wtórny stref utleniania.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1.5-2.5
Barwa: Golden yellow, straw yellow; yellow in transmitted light.
Połysk: Vitreous, Pearly
Rysa: Light yellow
Gęstość: 2.68
Łupliwość: Perfect on {100} {010}. Nearly perfect on {001}.
Przełam: Fibrous
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Metasideronatryt rozpoznaje się po jego charakterystycznej żółtej barwie, występowaniu w postaci drobnych kryształów, nalotów i skorup w suchych strefach utleniania. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego niestabilność w kontakcie z wodą - łatwo rehydratuje, zmieniając wygląd. Jest bardzo miękki i kruchy. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi siarczanami żelaza, takimi jak jarosyt, kopiapit czy sideronatryt. Od sideronatrytu różni się formą kryształów (sideronatryt tworzy igiełkowe lub włoskowe kryształy) i niższym stopniem uwodnienia, co jest cechą trudną do weryfikacji bez analizy laboratoryjnej. Od jarosytu i kopiapitu odróżnia go często jaśniejszy, cytrynowożółty odcień i specyficzne paragenezy mineralne. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często ułożone w rozetkowe agregaty. Występuje również w formie skupień ziarnistych, proszkowych i kruchych naskorupień.

Środowisko występowania

## Geneza Metasideronatryt jest minerałem wtórnym, typowym dla stref utleniania złóż kruszców w klimacie suchym i pustynnym. Powstaje w wyniku wietrzenia siarczków żelaza, głównie pirytu, w obecności roztworów bogatych w sód. Jest produktem dehydratacji (odwodnienia) sideronatrytu w bardzo suchych warunkach atmosferycznych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi siarczanami, takimi jak sideronatryt, kopiapit, jarosyt, metawoltyn, a także z gipsem, halitem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska metasideronatrytu znajdują się na pustyni Atakama w Chile, szczególnie w regionach Antofagasta (np. Sierra Gorda, Chuquicamata) i Atacama (kopalnia San Simon). Znany jest również z wyspy wulkanicznej na Morzu Egejskim w Grecji; z kopalni w Utah i Nevadzie (USA); z Pecs na Węgrzech oraz z wysuszonego jeziora w Tybecie (Chiny).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy metasideronatrytu to te z dobrze wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi bogate naloty lub druzy na matrycy skalnej. Intensywna, cytrynowożółta barwa jest pożądana. Ze względu na kruchość i niestabilność minerału, okazy nieuszkodzone, dobrze zabezpieczone i pochodzące ze znanych lokalizacji (zwłaszcza z Chile) osiągają wyższą wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z pustyni Atakama w Chile, która jest lokalizacją typową dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy metasideronatrytu są ekstremalnie wrażliwe na wodę i wilgoć. Absolutnie nie wolno czyścić ich na mokro. Do usuwania kurzu można użyć bardzo miękkiego, suchego pędzelka lub sprężonego powietrza z dużej odległości i o małej sile, aby nie uszkodzić kruchych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi płynami, które spowodują jego rozpuszczenie lub przemianę w sideronatryt. Należy chronić go przed wysoką wilgotnością powietrza. Jest to minerał bardzo miękki, więc należy unikać wszelkiego kontaktu fizycznego i wibracji. ## Przechowywanie Przechowywanie wymaga szczelnych, hermetycznych pojemników (tzw. perky box) z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć, jak żel krzemionkowy (silica gel). Powinien być przechowywany w stabilnej temperaturze pokojowej, z dala od źródeł ciepła i światła słonecznego.