Metaschoepite

Wzór chemiczny: (U⁶⁺O₂)₈O₂(OH)₁₂·₁₀H₂O

Metaschoepit to wtórny minerał uranu, tworzący mikroskopijne, żółte do pomarańczowożółtych kryształy, powstający w wyniku utleniania uraninitu.

## Charakterystyka Metaschoepit jest uwodnionym tlenkiem uranylu, występującym w strefach utleniania złóż rud uranu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj występuje w postaci skupień, nalotów lub powłok na uraninicie i innych minerałach uranu. Jego kryształy charakteryzują się intensywnie żółtą, pomarańczowożółtą lub żółtobrązową barwą. ## Właściwości fizyczne Kryształy metaschoepitu wykazują połysk szklisty do diamentowego na ścianach kryształów, a na powierzchniach przełamu bywa matowy lub ziemisty. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2.5. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na wysoką zawartość uranu, jest minerałem bardzo gęstym i silnie radioaktywnym. ## Barwy i odmiany Metaschoepit występuje w odcieniach od siarkowożółtego, przez cytrynowożółty, pomarańczowożółty, aż po żółtobrązowy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego związku ze schoepitem. Został on pierwotnie opisany jako schoepit przez V. Billiet w 1936 roku. Clifford Frondel w 1947 roku wykazał, że schoepit w kontakcie z powietrzem powoli traci wodę, przechodząc w bardziej stabilną fazę, którą nazwano metaschoepitem. Przedrostek "meta-" wskazuje na niższy stopień uwodnienia w stosunku do schoepitu. ## Zastosowania Metaschoepit, podobnie jak inne wtórne minerały uranu, nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie naukowe jako wskaźnik procesów wietrzenia złóż uranu i jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów promieniotwórczych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Vitreous
Rysa: Yellow
Gęstość: 0
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Metaschoepit można rozpoznać po jego intensywnie żółtej barwie, charakterystycznej formie drobnych, tabliczkowych kryształów oraz współwystępowaniu z uraninitem. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Pod wpływem krótkofalowego promieniowania ultrafioletowego wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak schoepit, becquerelit, fourmarieryt czy studtyt. Schoepit jest mniej stabilny i w warunkach pokojowych powoli przechodzi w metaschoepit. Becquerelit i fourmarieryt mają podobny wygląd, ale różnią się subtelnie odcieniem i właściwościami optycznymi. Precyzyjna identyfikacja tych minerałów niemal zawsze wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy metaschoepitu są najczęściej tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną (001), o zarysie sześcio- lub ośmiobocznym. Występują także w formie krótkich pryzm. Zazwyczaj tworzą promieniste agregaty, rozety, a także powłoki i naloty na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Metaschoepit jest minerałem wtórnym, powstającym wyłącznie w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych i osadowych złóż uranu. Tworzy się w wyniku powolnej dehydratacji (odwodnienia) schoepitu w warunkach atmosferycznych lub w wyniku bezpośredniego utleniania i hydratacji uraninitu (UO₂). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem, który jest jego minerałem macierzystym. Towarzyszą mu również inne wtórne minerały uranu, takie jak becquerelit, curyt, fourmarieryt, rutherfordin, soddyit, kasolit, a także gips, kalcyt i minerały ilaste. ## Lokalizacje Jako produkt wietrzenia uraninitu, metaschoepit jest spotykany w wielu złożach uranu na świecie. Do najważniejszych lokalizacji należą kopalnia Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga (miejsce typowe), Wielkie Jezioro Niedźwiedzie w Kanadzie, złoża w rejonie płaskowyżu Kolorado (Utah, Arizona, Kolorado) w USA, kopalnie w Jáchymovie w Czechach oraz Wölsendorf w Bawarii (Niemcy).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, cytrynowożółtej lub pomarańczowej barwie. Atrakcyjność podnosi wyraźny kontrast z ciemną skałą macierzystą (najczęściej z uraninitem). Wysoko oceniane są również bogate, promieniste agregaty i rozety kryształów. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy z widocznymi gołym okiem, większymi kryształami (nawet 1-2 mm) są rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy metaschoepitu pochodzą z historycznej lokalizacji Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Wysokiej jakości materiał dostarczały również kopalnie w Jáchymovie (Czechy) oraz niektóre złoża w stanie Utah w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest bardzo delikatny i wrażliwy na zmiany wilgotności. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. W razie konieczności można użyć strumienia sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, która może zmienić jego strukturę. ## Czego unikać Metaschoepit jest minerałem silnie radioaktywnym - należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Nie należy go podgrzewać, ponieważ łatwo traci wodę i ulega przemianom. Przechowywać z dala od źródeł ciepła i chronić przed długotrwałą ekspozycją na światło, które może powodować blaknięcie. Unikać przechowywania w zbyt suchych lub zbyt wilgotnych warunkach. ## Przechowywanie Okazy metaschoepitu muszą być przechowywane z zachowaniem zasad bezpieczeństwa dotyczących materiałów promieniotwórczych. Należy je trzymać w szczelnych, ołowianych lub wykonanych z grubego szkła pojemnikach, odpowiednio oznakowanych. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt, z dala od często używanych pomieszczeń.