Metakirchheimerite

Wzór chemiczny: Co<sup>2+</sup>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O

Metakirchheimeryt to rzadki, radioaktywny minerał wtórny z grupy metaautunitu, tworzący charakterystyczne, żółte, tabliczkowe kryształy w strefach utleniania złóż uranu.

## Charakterystyka Metakirchheimeryt jest uwodnionym arsenianem uranylu i kobaltu, należącym do grupy metaautunitu. Minerał ten tworzy najczęściej cienkie naloty, powłoki i skupienia ziemiste. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie, przybierając formę bardzo małych, cienkich, kwadratowych tabliczek, często ułożonych w grupy przypominające wachlarze lub rozety. Jego barwa jest typowo słomkowożółta do zielonkawożółtej. ## Właściwości fizyczne Metakirchheimeryt jest minerałem bardzo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-2.5. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, na niektórych powierzchniach woskowym, a w przypadku skupień ziemistych - matowym. Jest przezroczysty do przeświecającego. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do podstawy tabliczkowych kryształów, co jest typowe dla minerałów z jego grupy. Jego gęstość wynosi około 3.13 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach żółci, od słomkowożółtej po żółtozieloną. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Franza Kirchheimera (1911–1984), niemieckiego geologa i paleontologa, dyrektora Służby Geologicznej Badenii-Wirtembergii. Przedrostek "meta-" wskazuje na niższy stopień uwodnienia w stosunku do hipotetycznego, niepotwierdzonego w naturze minerału "kirchheimerytu". Metakirchheimeryt został opisany jako nowy minerał przez Kurta Walentę w 1964 roku na podstawie okazów znalezionych w Niemczech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i radioaktywność, metakirchheimeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-2.5
Połysk
Vitreous to waxy, dull
Rysa
Light yellow
Gęstość
3.13
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi metakirchheimerytu są jego słomkowożółta barwa, pokrój cienkich, kwadratowych kryształów tabliczkowych oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Kluczową cechą diagnostyczną jest intensywna, zielona fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Metakirchheimeryt jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy metaautunitu bez zaawansowanych badań. Metazeuneryt (z miedzią zamiast kobaltu) ma zwykle bardziej zielony odcień. Metaautunit (z wapniem) i metatorbernit (z miedzią) są bardzo podobne. Pewna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (np. EDS) w celu potwierdzenia obecności kobaltu i braku innych dominujących kationów. ## Formy kryształów Kryształy tworzą cienkie, kwadratowe tabliczki o idealnie płaskiej powierzchni podstawy. Często zrastają się w pakiety, wachlarzowate grupy, rozety lub tworzą łuskowate naloty i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Metakirchheimeryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż uranowo-kobaltowo-arsenowych. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych minerałów uranu, głównie uraninitu, w środowisku bogatym w arsen i kobalt. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami uranylu, takimi jak metazeuneryt, kahlerit, nováčekit, a także z erytrynem (kwiat kobaltowy), uraninitem i innymi minerałami kruszcowymi. ## Lokalizacje Lokalizacją typową jest kopalnia Sophia w Wittichen (Schwarzwald, Niemcy). Inne znane miejsca występowania to rejon Schneebergu w Saksonii (Niemcy) oraz Jáchymov w Czechach. Są to klasyczne stanowiska dla wielu rzadkich, wtórnych minerałów uranu.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy metakirchheimerytu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi, tabliczkowymi kryształami tworzącymi estetyczne grupy lub rozety. Ważna jest intensywność i czystość żółtej barwy. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy są zazwyczaj mikromontami, a ich wartość rośnie, gdy znajdują się na kontrastującej matrycy skalnej lub w towarzystwie innych rzadkich minerałów. ## Popularne stanowiska Najlepsze jakościowo, klasyczne okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Niemczech, zwłaszcza z kopalni Sophia w Wittichen oraz z okolic Schneebergu. Te stanowiska dostarczyły wzorcowych okazów, które stanowią punkt odniesienia dla kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy metakirchheimerytu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Należy czyścić je wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Kontakt z wodą może prowadzić do zmiany stopnia uwodnienia i uszkodzenia minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może spowodować jego dehydratację. Jako minerał uranu, jest radioaktywny - należy unikać długotrwałej ekspozycji i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie należy umyć ręce. Nie należy go przechowywać w pobliżu materiałów światłoczułych ani innych minerałów, które mogą ulec uszkodzeniu od promieniowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (np. typu micromount), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem, a także ograniczają ewentualne skażenie pyłem. Pojemnik musi być wyraźnie oznakowany jako materiał radioaktywny. Okazy należy trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, zwłaszcza sypialni i salonów.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej