Metaheimite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Cu<sup>2+</sup><sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)<sub>3</sub>

Metaheimit to rzadki arsenian ołowiu i miedzi, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o intensywnie zielonej barwie.

## Charakterystyka Metaheimit jest wtórnym minerałem arsenianowym, występującym w strefach utleniania złóż kruszcowych bogatych w ołów, miedź i arsen. Tworzy bardzo małe, zwykle nieprzekraczające 1 mm, tabliczkowe lub listewkowe kryształy. Najczęściej występują one w postaci rozetkowych lub promienistych agregatów, a także jako cienkie naloty i skorupki na skale macierzystej. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego cechy można w pełni docenić jedynie pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy metaheimitu wykazują szklisty połysk. Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 3. Jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, dokładne określenie gęstości i innych właściwości fizycznych jest trudne. ## Barwy i odmiany Metaheimit charakteryzuje się żywą, szmaragdowozieloną barwą. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1965 roku przez A. H. Clarka. Jego nazwa nawiązuje do podobieństwa strukturalnego i chemicznego do minerału heimit (bayldonitu). Przedrostek "meta-" odnosi się do innego stosunku wody (grupy OH) w jego strukturze w porównaniu do oryginalnego heimitu, co było początkowym, choć później skorygowanym, założeniem badaczy. ## Zastosowania Metaheimit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc cenionym mikrominerałem.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
4.98
Łupliwość
Doskonała {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi metaheimitu są jego szmaragdowozielona barwa, tworzenie drobnych, tabliczkowych kryształów często zebranych w rozetkowe agregaty oraz występowanie w strefach utleniania złóż polimetalicznych. Identyfikacja wymaga zazwyczaj powiększenia mikroskopowego. ## Odróżnianie od podobnych Metaheimit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, malachit, agardyt czy bayldonit. Od malachitu odróżnia go forma kryształów (malachit rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy, częściej skupienia włókniste lub nerkowate) i brak reakcji z kwasem solnym. Odróżnienie od innych zielonych arsenianów (jak bayldonit) jest bardzo trudne wizualnie i często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często z heksagonalnym zarysem. Zwykle tworzą promieniste lub rozetkowe agregaty, a także cienkie skorupki i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Metaheimit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów wietrzenia i utleniania pierwotnych minerałów kruszcowych (siarczków) w złożach polimetalicznych. Jego krystalizacja wymaga obecności ołowiu, miedzi i arsenu w roztworach wodnych w warunkach niskich temperatur i ciśnień, typowych dla strefy przypowierzchniowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania, takimi jak bayldonit, duftyt, mimetyn, olivenit, azuryt, malachit, cerusyt, a także z kwarcem i tlenkami żelaza (goethyt, hematyt). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to kopalnia Tsumeb w Namibii oraz kopalnie w regionie Kornwalii w Wielkiej Brytanii. Występuje również w innych miejscach na świecie, gdzie istnieją odpowiednie warunki geochemiczne, np. w Grecji (Lavrion), Niemczech (Schwarzwald) i USA (Arizona).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska metaheimitu jest determinowana przez jakość i formę kryształów widocznych pod mikroskopem. Najbardziej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, pojedynczymi kryształami lub estetycznymi, rozetkowymi agregatami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z podłożem (matrycą skalną) oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii, która słynie z wyjątkowej jakości i różnorodności minerałów wtórnych. Wysoko cenione są również historyczne okazy z Kornwalii (Wielka Brytania).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy metaheimitu są niezwykle delikatne i powinny być czyszczone z najwyższą ostrożnością. Zaleca się używanie wyłącznie sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usuwania kurzu. Unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Czyszczenie mechaniczne, nawet miękkim pędzelkiem, może zniszczyć drobne kryształy. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich rozpuszczalników, kwasów i detergentów. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i gwałtowne jej zmiany. Kryształy są bardzo kruche i wrażliwe na uderzenia oraz otarcia. ## Przechowywanie Okazy metaheimitu, jako typowe mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (tzw. "micromount boxes"), które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej