Mertieite

Wzór chemiczny: Pd<sub>8</sub>Sb<sub>2.5</sub>As<sub>0.5</sub>

Mertieite-II to rzadki arsenoantymonek palladu, tworzący drobne, metaliczne ziarna w skałach ultrazasadowych.

## Charakterystyka Mertieite-II jest rzadkim minerałem z grupy arsenoantymonków palladu. Występuje w postaci niewielkich, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 1.5 mm. Najczęściej jest wrośnięty w inne minerały z grupy platynowców (PGM) lub siarczki. Z uwagi na swój skład chemiczny, jest minerałem ciężkim i nieprzezroczystym, o metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, wynoszącą powyżej 6 w skali Mohsa, co jest nietypowe dla większości metali rodzimych i ich stopów. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest bardzo wysoka, co wynika z dużej zawartości palladu. ## Barwy i odmiany Barwa mertieite-II w świetle odbitym jest kremowobiała z różowawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1973 roku przez G.A. Desborough, J.J. Finneya i B.F. Leonarda na podstawie materiału pochodzącego z kopalni platyny Goodnews Bay na Alasce, USA. Nazwa honoruje Johna Beavera Mertie Jr. (1888-1980), geologa z United States Geological Survey, za jego wkład w badania złóż platyny na Alasce. Początkowo opisany jako mertieite, został później, w 1975 roku, przedefiniowany i przemianowany na mertieite-II w związku z odkryciem polimorficznej odmiany mertieite-I. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, mertieite-II nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego w ramach zbiorów systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
>6
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
11.12
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja mertieite-II jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) oraz analiza dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). Wizualnie, w wypolerowanej próbce pod mikroskopem, można go rozpoznać po kremowobiałej barwie z różowym odcieniem i wysokim współczynniku odbicia światła. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM), takimi jak sperrylit, platyna rodzima, stibiopalladynit czy mertieite-I. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, ponieważ wszystkie te minerały mają podobny metaliczny wygląd i występują w tych samych paragenezach. Mertieite-II wyróżnia się unikalnym połączeniem palladu, antymonu i arsenu w określonych proporcjach oraz trygonalną strukturą krystaliczną. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne (niewykształcone) ziarna, często o zaokrąglonych konturach. Nie obserwuje się jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Mertieite-II jest minerałem pochodzenia magmowego. Krystalizuje w późnych stadiach procesów zachodzących w ultrazasadowych intruzjach magmowych, bogatych w chromit. Powstaje w wyniku segregacji metali z grupy platyny z magmy siarczkowej. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców oraz siarczkami. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są: chromit, sperrylit, platyna rodzima, lauryt, irarsyt, braggit, chalkopiryt, pentlandyt i pirotyn. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, z którego pochodzi materiał typowy, to złoża platyny w rejonie Goodnews Bay na Alasce, USA. Minerał ten został również zidentyfikowany w kompleksie Bushveld w RPA, kompleksie Stillwater w Montanie (USA), w złożach niklu i miedzi w okolicach Norylska i na Półwyspie Kolskim w Rosji, a także w Finlandii i Brazylii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z mertieitem-II jest oceniana przede wszystkim na podstawie potwierdzenia jego tożsamości za pomocą analizy chemicznej. Ponieważ występuje w postaci mikroskopijnych ziaren, okazy kolekcjonerskie to zazwyczaj fragmenty skały lub polerowane zgłady z zaznaczonym i zidentyfikowanym ziarnem. Wyżej cenione są okazy z bogatszymi skupieniami lub większymi (choć wciąż submilimetrowymi) ziarnami, a także te, które pochodzą z lokalizacji typowej (Goodnews Bay, Alaska). ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej na Alasce oraz z kompleksu Bushveld w RPA, skąd pochodzi wiele klasycznych okazów minerałów platynowców.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z mertieitem-II, będących zazwyczaj wrośniętymi w skałę macierzystą mikroskopijnymi ziarnami, zasadniczo się nie czyści. Jakakolwiek interwencja mechaniczna lub chemiczna może uszkodzić lub usunąć delikatne ziarna minerału. W razie potrzeby, kurz można usunąć delikatnym strumieniem sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Nie należy poddawać okazu gwałtownym zmianom temperatury. Niewskazane jest czyszczenie mechaniczne, nawet miękką szczoteczką, z uwagi na ryzyko wykruszenia drobnych ziaren. ## Przechowywanie Okazy z mertieitem-II najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej