Merrillite
Wzór chemiczny: Ca<sub>9</sub>NaMg(PO<sub>4</sub>)<sub>7</sub>
Merrillit to rzadki fosforan wapnia, sodu i magnezu, występujący niemal wyłącznie w meteorytach i skałach księżycowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.10 - 3.13
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Conchoidal to uneven
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną merrillitu jest jego kontekst występowania - obecność wewnątrz potwierdzonego meteorytu lub skały księżycowej. Wizualnie przedstawia się jako niewielkie, szkliste, często bezbarwne ziarna. Pewna identyfikacja jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikrosonda elektronowa (EDS/WDS), która pozwala na określenie dokładnego składu chemicznego. ## Odróżnianie od podobnych Merrillit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od whitlockitu, który jest jego uwodnionym odpowiednikiem. Różnica polega na obecności wodoru w strukturze whitlockitu, czego nie da się stwierdzić bez specjalistycznej analizy. W meteorytach może być również mylony z innymi drobnymi, jasnymi minerałami, takimi jak apatyt czy skalenie (plagioklazy), jednak różni się od nich składem chemicznym. ## Formy kryształów Merrillit niemal zawsze występuje w postaci nieregularnych, zaokrąglonych lub kanciastych ziaren (forma anhedralna). Dobrze wykształcone, idiomorficzne kryształy o wyraźnych ścianach są ekstremalnie rzadkie i mają mikroskopijne rozmiary.
Środowisko występowania
## Geneza Merrillit krystalizuje w środowiskach pozaziemskich, w warunkach wysokiej temperatury i bardzo niskiej prężności wody (środowisko bezwodne). Jest produktem pierwotnej krystalizacji magmy w skorupie Księżyca lub na macierzystych ciałach planetoid, a także wynikiem metamorfizmu termicznego wewnątrz tych ciał. Jego obecność jest dowodem na brak wody podczas procesów skałotwórczych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z typowymi minerałami budującymi meteoryty. W zależności od typu meteorytu, są to: oliwin, pirokseny (enstatyt, pigeonit, augit), skalenie (plagioklazy), stopy żelazo-niklowe (kamacyt, taenit), troilit, chromit, a także inne fosforany, jak apatyt. ## Lokalizacje Merrillit nie posiada ziemskich lokalizacji. Jego występowanie jest ograniczone do obiektów pozaziemskich. Został zidentyfikowany w wielu klasach meteorytów, w tym: - achondrytach (np. marsjańskie shergottyty, eukryty, diogenity) - chondrytach (węglowych, zwyczajnych) - mezosyderytach (np. Estherville, Vaca Muerta) - pallasytach (np. Imilac, Brenham) Ponadto, jest powszechnym minerałem akcesorycznym w bazaltach i anortozytach księżycowych.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Merrillit nie jest minerałem pozyskiwanym i ocenianym ze względu na swoje walory estetyczne. Jego wartość jest nierozerwalnie związana z wartością naukową i kolekcjonerską okazu meteorytu, w którym się znajduje. Dla kolekcjonerów i naukowców liczy się sam fakt jego zidentyfikowania w danym okazie, co podnosi jego wartość badawczą. Wielkość czy kolor ziaren merrillitu nie mają wpływu na ocenę. ## Popularne stanowiska Ponieważ merrillit występuje w wielu typach meteorytów, nie ma "klasycznych" stanowisk w tradycyjnym rozumieniu. Okazy pochodzą z pól spadkowych na całym świecie. Do meteorytów, w których udokumentowano obecność merrillitu, należą między innymi słynny marsjański meteoryt Shergotty (Indie), mezosyderyt Estherville (Iowa, USA) czy pallasyt Imilac (pustynia Atakama, Chile).
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy merrillitu to zazwyczaj fragmenty meteorytów, w których minerał ten jest drobnym składnikiem. Czyszczenie samego merrillitu nie jest możliwe ani wskazane. W przypadku konieczności oczyszczenia całego okazu meteorytu, należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka i sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Największym zagrożeniem dla okazów zawierających merrillit jest wilgoć. Wiele meteorytów, zwłaszcza te bogate w żelazo (np. pallasity, mezosyderyty), jest bardzo podatnych na rdzewienie (utlenianie). Kontakt z wodą lub przechowywanie w wilgotnym środowisku może prowadzić do nieodwracalnego zniszczenia okazu. Należy również unikać ultradźwięków i gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Okazy meteorytów zawierające merrillit należy przechowywać w możliwie najsuchszych warunkach. Zalecane są szczelne pojemniki ekspozycyjne (tzw. "membrane box") lub szafki z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Stabilna temperatura i ochrona przed kurzem są kluczowe dla długoterminowego zachowania okazu.