Merlinoite

Wzór chemiczny: K<sub>5</sub>Ca<sub>2</sub>(Si<sub>23</sub>Al<sub>9</sub>)O<sub>64</sub>·24H<sub>2</sub>O

Merlinoit to rzadki minerał z grupy zeolitów, tworzący charakterystyczne, pseudotetragonalne, sferolityczne agregaty drobnych kryształów.

## Charakterystyka Merlinoit jest uwodnionym glinokrzemianem potasu i wapnia, należącym do grupy zeolitów. Tworzy bardzo małe, pryzmatyczne kryształy, które najczęściej występują w formie sferolitycznych lub promienistych agregatów. Pojedyncze kryształy są rzadko widoczne gołym okiem, a skupienia osiągają rozmiary do kilku milimetrów. Minerał ten jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach ze względu na swoje unikalne formy krystaliczne. ## Właściwości fizyczne Kryształy merlinoitu wykazują połysk szklisty do jedwabistego, szczególnie na powierzchniach agregatów. Są zazwyczaj przeświecające. Twardość w skali Mohsa wynosi około 4-4.5, a gęstość waha się od 2.13 do 2.18 g/cm³. ## Barwy i odmiany Merlinoit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może przybierać również odcienie bladoróżowe, żółtawe lub jasnobrązowe, co jest zwykle spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Stefano Merlino (ur. 1938), włoskiego krystalografa z Uniwersytetu w Pizie, w uznaniu jego wkładu w badania nad zeolitami i minerałami pokrewnymi. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1976 roku. Miejscem typowym jest Cupaello, Rieti we Włoszech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, merlinoit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.13-2.18
Łupliwość
Dobra wg {110} i {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Merlinoit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, sferolitycznych agregatach złożonych z drobnych, pryzmatycznych kryształów. Występowanie w pęcherzach pogazowych i szczelinach w skałach wulkanicznych jest również typowe. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zeolitami tworzącymi białe, promieniste agregaty, takimi jak phillipsyt, thomsonit czy natrolit. Phillipsyt często tworzy bardziej złożone, zbliźniaczone kryształy, a thomsonit ma zazwyczaj bardziej włóknistą budowę. Precyzyjne odróżnienie tych minerałów w warunkach polowych jest często niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy merlinoitu są pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej. Prawie zawsze występują w postaci sferolitycznych lub promienistych agregatów, tworząc kuliste lub półkuliste formy na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Merlinoit jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności wód hydrotermalnych w pęcherzach pogazowych i szczelinach w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty, melilityty i tufy. Jest produktem alteracji materiału wulkanicznego w środowisku bogatym w potas. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak phillipsyt, chabazyt, a także z kalcytem, apofyllitem i opalem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska merlinoitu na świecie to m.in. Cupaello w Rieti (Włochy), gdzie został odkryty; wulkany Eifla (Niemcy); Fort-Iduction i Khibiny Massif (Półwysep Kolski, Rosja); oraz niektóre lokalizacje w Czechach (np. Vinarická hora). Znajdowany jest również w bazaltach w rejonie Melbourne w Australii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi sferolitami o wyraźnej strukturze promienistej. Ważny jest wysoki kontrast barwny między białymi agregatami merlinoitu a ciemną skałą macierzystą. Okazy, na których merlinoit współwystępuje z innymi rzadkimi zeolitami, również są poszukiwane. Ze względu na mikroskopowy charakter kryształów, jakość ocenia się pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Do klasycznych i najbardziej cenionych lokalizacji należą stanowiska we Włoszech (Cupaello) oraz w kompleksie wulkanicznym Eifel w Niemczech. Okazy z tych miejsc są uważane za wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy merlinoitu są delikatne i należy je czyścić z dużą ostrożnością. Najlepiej używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając silnego pocierania. Po czyszczeniu okaz należy pozostawić do całkowitego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić strukturę zeolitową. Merlinoit, jako minerał uwodniony, jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy merlinoitu, zwłaszcza te w formie mikrominerałów, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o bardzo niskiej wilgotności, aby zapobiec utracie wody krystalizacyjnej.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej