Menshikovite

Wzór chemiczny: Pd<sub>3</sub>Ni<sub>2</sub>As<sub>3</sub>

Międzymetaliczny arsenek palladu i niklu, tworzący mikroskopijne, heksagonalne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Menshikovit to bardzo rzadki minerał z grupy arsenków, będący naturalnym stopem (związkiem międzymetalicznym) palladu, niklu i arsenu. Występuje w postaci niezwykle małych, heksagonalnych lub trygonalnych ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 0.2 mm. Obserwowany jest w formie wrostków w innych minerałach, najczęściej w stopach metali z grupy platynowców. Jego kryształy mają metaliczny połysk i są nieprzezroczyste. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, wiele właściwości fizycznych menshikovitu nie zostało precyzyjnie określonych. Twardość jest szacowana na około 5 w skali Mohsa. Minerał charakteryzuje się wysoką gęstością, wynoszącą około 9.45 g/cm³, co jest typowe dla związków zawierających metale ciężkie, takie jak pallad. ## Barwy i odmiany Minerał ma barwę od szarej do białej z żółtawym odcieniem w świetle odbitym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Michaiła Michajłowicza Menszykowa (1935–2003), rosyjskiego mineraloga z Instytutu Geologicznego na Półwyspie Kolskim, za jego wkład w badania minerałów z grupy platynowców. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2005 roku, a jego odkrycie opisano w 2006 roku. Miejscem typowym jest intruzja gabrowo-wehrlitowa w masywie Czinejskim w Kraju Zabajkalskim w Rosji. ## Zastosowania Menshikovit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
9.45
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja menshikovitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak analiza mikrosondą elektronową (EDS/WDS) w skaningowym mikroskopie elektronowym (SEM) w świetle odbitym. Jego wysoka reflektancja (zdolność odbijania światła) i charakterystyczny skład chemiczny są kluczowe dla rozpoznania. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi mikroskopijnymi arsenkami i stopami metali z grupy platynowców, takimi jak majakit (PdNiAs), sperrylit (PtAs₂) czy palladoarsenid (Pd₂As). Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego, ponieważ wszystkie te minerały mają podobny wygląd (białawe lub szare ziarna o metalicznym połysku). ## Formy kryształów Menshikovit tworzy bardzo małe, anhedralne (nieforemne) lub subhedralne (częściowo wykształcone) ziarna. Rzadko obserwuje się sześcioboczne zarysy kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Menshikovit powstaje w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach magmowych, w strefach bogatych w siarczki i metale z grupy platynowców (PGE). Krystalizuje w późnych stadiach procesów magmowych, w warunkach niskiej aktywności siarki, co sprzyja tworzeniu się arsenków zamiast siarczków. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami PGE, takimi jak stibiopalladynit, majakit, sperrylit, platyna rodzima, a także z chalkopirytem, pentlandytem, pirytem, chromitem i magnetytem. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone stanowisko występowania menshikovitu na świecie to jego miejsce typowe: złoże miedzi i platynowców w intruzji gabrowo-wehrlitowej w masywie Czinejskim (Chitinsky), w Kraju Zabajkalskim na Syberii w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska menshikovitu jest związana wyłącznie z jego obecnością na okazie i potwierdzeniem analitycznym. Najcenniejsze są okazy, na których ziarna menshikovitu są stosunkowo "duże" (powyżej 0.1 mm) i dobrze widoczne w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami PGE. Okaz musi pochodzić z miejsca typowego i najlepiej, aby był częścią materiału badanego w oryginalnej publikacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest masyw Czinejski w Rosji. Materiał kolekcjonerski jest praktycznie niedostępny na otwartym rynku i znajduje się głównie w kolekcjach instytucjonalnych i u wyspecjalizowanych kolekcjonerów, którzy pozyskali go bezpośrednio od badaczy.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z menshikovitem, będące zazwyczaj polerowanymi zgładami lub fragmentami skał, nie wymagają czyszczenia. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą zniszczyć mikroskopijne ziarna minerału. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ultradźwiękami. Nie należy podgrzewać okazów. Jako minerał zawierający arsen, pył powstały przy ewentualnej obróbce jest toksyczny. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Najlepiej przechowywać je w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej