Mendozite
Wzór chemiczny: NaAl(S⁶⁺O₄)₂·11H₂O
Mendozyt to uwodniony siarczan sodu i glinu, tworzący włókniste, jedwabiste agregaty, często spotykany w wyziewach wulkanicznych i jako produkt wietrzenia skał.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Barwa
- Colourless (turns white upon exposure); colourless in transmitted light.
- Połysk
- Vitreous, Silky
- Rysa
- White
- Gęstość
- 1.730
- Łupliwość
- {100}, good; {001} and {010}, indistinct.
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną mendozytu jest jego wygląd - tworzy charakterystyczne, delikatne, włókniste agregaty o jedwabistym połysku. Jego rozpuszczalność w wodzie jest również ważną wskazówką. W smaku jest cierpki i ściągający. Reaguje na zmiany wilgotności, co można zaobserwować, gdy w suchym powietrzu matowieje. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi włóknistymi siarczanami, takimi jak halotrichit czy epsomit. Odróżnienie często wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności sodu i glinu. W przeciwieństwie do epsomitu (sól gorzka), mendozyt ma inny, bardziej ściągający smak. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie i mają pokrój tabliczkowy lub słupkowy. Zazwyczaj tworzy skupienia włókniste, igiełkowe, promieniste, a także skorupy i wykwity.
Środowisko występowania
## Geneza Mendozyt jest minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku ewaporacji (odparowania) wód bogatych w siarczany w suchym, pustynnym klimacie. Jest również produktem działalności wulkanicznej, krystalizując z gazów wulkanicznych (fumaroli). Może także tworzyć się jako produkt wietrzenia skał ilastych i łupków pirytonośnych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi siarczanami i produktami ewaporacji, takimi jak tamarugit, blödyt, mirabilit, epsomit, gips oraz ałunit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału znajdują się w Argentynie (prowincja Mendoza, od której pochodzi nazwa). Znany jest również z Włoch (Wezuwiusz, Vulcano), USA (stany Utah, Nevada, Kalifornia), Chile (pustynia Atakama), a także z Niemiec i Węgier, gdzie powstaje w wyniku pożarów hałd kopalnianych.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze zachowanymi, "puszystymi" agregatami włóknistymi, wykazującymi silny jedwabisty połysk. Ważna jest czystość okazu (brak zanieczyszczeń) i estetyczne ułożenie na matrycy skalnej. Ze względu na rzadkość występowania, nawet niewielkie, ale dobrze zdefiniowane okazy są poszukiwane. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznej lokalizacji w Mendozie w Argentynie mają wartość historyczną. Wysoko cenione są również dobrze wykształcone agregaty z fumaroli wulkanicznych we Włoszech oraz z suchych rejonów Chile i USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu można użyć bardzo delikatnego, suchego pędzelka lub ostrożnie zdmuchnąć pył sprężonym powietrzem z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi płynami, które go rozpuszczą. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności - w suchym powietrzu odwadnia się i może ulec rozpadowi. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy mendozytu muszą być przechowywane w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "membrane box" lub w pudełkach z kontrolowaną wilgotnością), aby zapobiec jego dehydratacji lub absorpcji wilgoci z otoczenia. Należy go trzymać z dala od źródeł ciepła i w stabilnych warunkach.