Mendipite

Wzór chemiczny: Pb₂+₃O₂Cl₂

Mendipit to rzadki tlenochlorek ołowiu, ceniony za jedwabisty połysk i charakterystyczne, włókniste lub promieniste agregaty.

## Charakterystyka Mendipit jest rzadkim minerałem z grupy tlenohalogenków, chemicznie tlenochlorkiem ołowiu. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - wzgórz Mendip w Anglii. Tworzy skupienia włókniste, promieniste, a także zwarte, ziarniste lub słupkowe masy. Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie i mają postać wydłużonych słupów. Ze względu na swoją rzadkość i specyficzne warunki powstawania, jest minerałem poszukiwanym przez kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 2.5-3 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma wysoką gęstość, wynoszącą około 7.24 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Połysk mendipitu jest najczęściej opisywany jako perłowy na powierzchniach łupliwości lub jedwabisty w przypadku agregatów włóknistych. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Najczęściej jest bezbarwny, biały, szary, żółtawy lub jasnoniebieski. Pod wpływem światła słonecznego może ciemnieć, zmieniając barwę na brązową lub czarną z powodu powierzchniowej redukcji ołowiu. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa mendipitu, nadana w 1839 roku przez Karla Friedricha Ramma, nawiązuje bezpośrednio do miejsca jego pierwszego znalezienia - wzgórz Mendip w hrabstwie Somerset w Anglii. Został tam odkryty w złożach manganu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, mendipit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5-3
Połysk: Pearly
Rysa: White
Gęstość: 7.2-7.24
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Włóknisty lub promienisty pokrój, wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), perłowy lub jedwabisty połysk oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Charakterystyczne jest również ciemnienie pod wpływem światła. ## Odróżnianie od podobnych Mendipit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak cerusyt czy anglezyt, które często z nim współwystępują. Cerusyt jest jednak twardszy (3-3.5) i często tworzy siatkowe agregaty kryształów. Fiedleryt i laurionit, również tlenochlorki ołowiu, mają inne właściwości optyczne i strukturalne, a ich rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod badawczych. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie rombowym. Kryształy, choć bardzo rzadkie, przyjmują formę pryzmatyczną lub słupkową. Najczęściej spotykany jest w postaci skupień włóknistych, promienistych lub w formie zbitych, sprasowanych mas.

Środowisko występowania

## Geneza Mendipit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania złóż rud ołowiu, szczególnie w obecności jonów chlorkowych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia galeny (PbS) w środowisku bogatym w tlen i chlorki, często pochodzące ze słonych wód lub z interakcji z minerałami zawierającymi chlor, jak np. apatyt. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak cerusyt, anglezyt, hydrocerusyt, a także z innymi rzadkimi tlenochlorkami ołowiu, np. diaboleitem, chloroksifitem, paralaurionitem i fiedlerytem. Może towarzyszyć mu również kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko to kopalnie rud manganu i ołowiu na wzgórzach Mendip w Somerset, Anglia. Znany jest również z Laurionu w Grecji; Baratti we Włoszech; kopalni Kintore w Broken Hill, Nowa Południowa Walia, Australia; a także z Tiger w Arizonie, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi kryształami, co jest ogromną rzadkością. Wysoko oceniane są również bogate, czyste agregaty włókniste o jedwabistym połysku, kontrastujące z matrycą skalną. Wielkość okazu i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą jego wartość. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Anglii (wzgórza Mendip) oraz z Laurionu w Grecji. Okazy z tych miejsc mają największą wartość historyczną i kolekcjonerską.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy mendipitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Stosowanie wody, a zwłaszcza ultradźwięków, jest absolutnie niewskazane. Minerał jest wrażliwy na chemikalia i może ulec uszkodzeniu. ## Czego unikać Należy unikać ekspozycji na światło słoneczne, które powoduje ciemnienie i powierzchniowy rozkład minerału. Należy go chronić przed wilgocią, kwasami oraz nagłymi zmianami temperatury. Jako minerał ołowiu, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych i ciemnych pojemnikach (np. pudełkach z membraną lub klaserach mineralogicznych). Ze względu na miękkość, powinien być odizolowany od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.