Mendeleevite-(Ce)

Wzór chemiczny: Cs<sub>6</sub>(Ce<sup>3+</sup>,REE,Ca)<sub>30</sub>(Si<sub>70</sub>O<sub>175</sub>)(OH,F,H<sub>2</sub>O)<sub>35</sub>

Mendelejewit-(Ce) to bardzo rzadki minerał z grupy krzemianów, cechujący się wyjątkowo złożonym składem chemicznym z cezem i cerem.

## Charakterystyka Mendelejewit-(Ce) jest niezwykle rzadkim minerałem o bardzo złożonej strukturze i składzie chemicznym, należącym do grupy ekanitu. Tworzy niewielkie, słabo wykształcone kryształy, zazwyczaj o wymiarach poniżej 1 mm, często występujące w formie skupień lub nieregularnych ziaren. Zwykle jest brązowy lub żółtawobrązowy i wykazuje szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 5. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny. Gęstość obliczona wynosi około 3.65 g/cm³. Jest minerałem przeświecającym. ## Barwy i odmiany Obserwowane barwy mendelejewitu-(Ce) to różne odcienie brązu, od żółtawobrązowego do ciemnobrązowego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Dmitrija Mendelejewa (1834-1907), rosyjskiego chemika i twórcę układu okresowego pierwiastków. Przyrostek "-(Ce)" wskazuje na dominujący pierwiastek ziem rzadkich w jego składzie - cer. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2010 roku, a jego odkrycie opisano w 2011 roku. Miejscem odkrycia jest lodowiec Darai-Pioz w Tadżykistanie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, mendelejewit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.65
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja mendelejewitu-(Ce) jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia elektronowa (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). W terenie jest nierozpoznawalny. Cechy wizualne, takie jak brązowa barwa i występowanie w specyficznym środowisku geologicznym, mogą być jedynie wstępną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi krzemianami z tej samej lokalizacji, takimi jak turkiestanit, sogdianit czy darapiozyt. Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego, zwłaszcza w celu potwierdzenia dominacji cezu i ceru. ## Formy kryształów Minerał tworzy słabo wykształcone, izometryczne kryształy o wielkości do 0.5 mm, często w formie nieregularnych ziaren i skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego, związany z pegmatytami alkalicznymi. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w środowisku bogatym w pierwiastki ziem rzadkich, cez, tytan i krzemionkę. Występuje w żyłach kwarcowych przecinających marmury. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, mikroklinem, egirynem, polilitionitem, turkiestanitem i stillwellitem-(Ce). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania mendelejewitu-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - lodowiec Darai-Pioz w górach Ałaj w Tadżykistanie. Jest to jedno z najbardziej znanych na świecie stanowisk rzadkich minerałów.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu mendelejewitu-(Ce) jest determinowana głównie przez wielkość i stopień wykształcenia kryształów, co jest rzadkością. Najcenniejsze są okazy, gdzie kryształy są wyraźnie widoczne, dobrze uformowane i osadzone na kontrastującej matrycy (np. białym kwarcu). Ze względu na mikroskopowy charakter, kluczowa jest również bogactwo skupienia. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy pochodzą z jednego miejsca na świecie: lodowca Darai-Pioz w Tadżykistanie. Jest to jedyne źródło tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na kruchość i rzadkość, okazy powinny być czyszczone wyłącznie w razie absolutnej konieczności, przy użyciu sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek, wszelkich kwasów i zasad, a także nagłych zmian temperatury. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy mendelejewitu-(Ce) są zazwyczaj mikroskopijne i przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount". Powinny być trzymane w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej