Melliniite

Wzór chemiczny: (Ni,Fe)<sub>4</sub>P

Melliniit to ekstremalnie rzadki fosforek niklu i żelaza, odkryty w meteorycie żelaznym Choteau w Montanie, USA.

## Charakterystyka Melliniit jest minerałem o metalicznym wyglądzie, występującym w postaci mikroskopijnych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren. Zazwyczaj tworzy wrostki w obrębie innych minerałów meteorytowych, takich jak kamacyt. Ze względu na ekstremalnie mały rozmiar ziaren (zwykle poniżej 50 mikrometrów), jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu, jak mikroskop elektronowy. ## Właściwości fizyczne Jako minerał nieprzezroczysty, melliniit charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na niewielkie rozmiary i rzadkość występowania. Obliczona gęstość wynosi około 7.85 g/cm³. ## Barwy i odmiany W świetle odbitym (w badaniach mikroskopowych) jego barwa jest opisywana jako kremowobiała z lekkim różowawym odcieniem. Nie wyróżniono żadnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku. Jego nazwa honoruje Gianniego Melliniego (ur. 1949), włoskiego mineraloga i krystalografa z Uniwersytetu w Sienie, za jego wkład w badania minerałów pozaziemskich i ziemskich. Został odkryty w meteorycie żelaznym Choteau, znalezionym w 1941 roku w stanie Montana, USA. ## Zastosowania Melliniit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik procesów zachodzących w ciałach macierzystych planetoid, z których pochodzą meteoryty.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Gęstość
7.85
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja melliniitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga to analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej - EDS/WDS) w celu określenia składu (nikiel, żelazo, fosfor) oraz dyfrakcji elektronowej lub rentgenowskiej do potwierdzenia jego struktury krystalicznej. Nie jest możliwe rozpoznanie go wizualnie. ## Odróżnianie od podobnych W badaniach mikroskopowych melliniit musi być odróżniany od innych fosforków niklu i żelaza występujących w meteorytach, takich jak schreibersyt ((Fe,Ni)₃P) czy nikiel-fosfidek (Ni₃P). Rozróżnienie opiera się na precyzyjnym pomiarze stosunku metali do fosforu oraz analizie strukturalnej. ## Formy kryształów Minerał ten występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian) lub zaokrąglonych ziaren, zwykle o wielkości od 5 do 50 mikrometrów.

Środowisko występowania

## Geneza Melliniit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w warunkach silnie redukujących, przy bardzo niskiej zawartości tlenu, wewnątrz ciał macierzystych planetoid. Krystalizuje podczas bardzo powolnego stygnięcia stopu żelazowo-niklowego bogatego w fosfor, co jest charakterystyczne dla wnętrz niektórych asteroid. ## Asocjacje mineralne Melliniit współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla meteorytów żelaznych. Jego najczęstszymi towarzyszami są kamacyt (stop Fe-Ni), taenit (stop Fe-Ni), schreibersyt ((Fe,Ni)₃P) oraz cohenit ((Fe,Ni,Co)₃C). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania melliniitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - meteoryt żelazny Choteau, należący do grupy IAB, znaleziony w hrabstwie Teton w stanie Montana, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, melliniit nie jest przedmiotem handlu kolekcjonerskiego w formie wyizolowanych okazów. Jego wartość jest nierozerwalnie związana z wartością naukową i kolekcjonerską samego meteorytu, w którym został znaleziony. Dla kolekcjonerów meteorytów, obecność tak rzadkiego minerału może podnieść atrakcyjność i cenę okazu (płytki lub fragmentu), zwłaszcza jeśli jego obecność jest potwierdzona badaniami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem melliniitu jest meteoryt Choteau. Fragmenty tego meteorytu znajdują się w kolekcjach instytucjonalnych i prywatnych, ale są niezwykle rzadkie na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter i występowanie w postaci wrostków w meteorytach, pojedyncze ziarna melliniitu nie są przedmiotem czyszczenia. Okazy meteorytów zawierające ten minerał należy traktować zgodnie z ogólnymi zasadami konserwacji meteorytów. ## Czego unikać Należy unikać wilgoci i agresywnych chemikaliów, które mogłyby uszkodzić zarówno melliniit, jak i otaczającą go metaliczną matrycę (głównie stopy żelaza i niklu). Meteoryty żelazne są podatne na rdzewienie w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Okazy meteorytów zawierające melliniit powinny być przechowywane w suchym środowisku, najlepiej w specjalistycznych pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym), aby zapobiec korozji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej