Melanothallite

Wzór chemiczny: Cu²⁺₂OCl₂

Melanothallit to rzadki chlorek miedzi, tworzący ciemne, niemal czarne naloty i skorupy w ekshalacjach wulkanicznych.

## Charakterystyka Melanothallit jest wtórnym minerałem miedzi, występującym w postaci bardzo drobnych kryształów, które tworzą naloty, skorupy i agregaty. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było dostrzec gołym okiem. Obserwowane pod mikroskopem, mają formę cienkich, spłaszczonych tabliczek. Nazwa minerału pochodzi od jego wyglądu - skupienia są zazwyczaj ciemnozielone do niemal czarnych, co sprawia wrażenie "czarnego nalotu". ## Właściwości fizyczne Kryształy melanothallitu wykazują połysk od szklistego do tłustego. Są przezroczyste do przeświecających, jednak w formie gęstych agregatów wydają się nieprzezroczyste. Jest to minerał stosunkowo miękki i kruchy. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą jest ciemna zieleń, która w gęstych skupieniach przechodzi w czerń. Niektóre okazy mogą mieć odcień zielonobrązowy. Nie wyróżnia się odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Melanothallit został po raz pierwszy opisany w 1870 roku przez Arcangelo Scacchiego. Nazwa pochodzi od greckich słów μέλας (melas) oznaczającego "czarny" i θαλλός (thallos) oznaczającego "nalot" lub "gałązkę", co trafnie opisuje jego typową formę występowania jako ciemnych nalotów na skałach wulkanicznych. Miejscem typowym jest wulkan Wezuwiusz we Włoszech. ## Zastosowania Melanothallit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc interesującym przykładem minerału powstającego w specyficznych warunkach wulkanicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: Black, bluish black
Połysk: Vitreous to Greasy
Rysa: Green
Gęstość: 0
Łupliwość: One direction, perfect, probably prismatic
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną jest występowanie w postaci ciemnozielonych do czarnych, drobnoziarnistych nalotów i skorup bezpośrednio na lawie lub tufach wulkanicznych, w pobliżu aktywnych lub wygasłych fumaroli. Jego niestabilność i reakcja na wilgoć również są diagnostyczne. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi ciemnymi minerałami miedzi występującymi w podobnym środowisku, takimi jak tenoryt (CuO) czy atacamit/paratacamit (Cu₂Cl(OH)₃). Tenoryt jest zazwyczaj czarny i twardszy. Atacamit i paratacmit, choć również są zielone, tworzą się w strefach utleniania złóż miedzi, a nie jako bezpośrednie sublimaty wulkaniczne, i mają inne formy kryształów. ## Formy kryształów Melanothallit tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, często ułożone w rozetkowe lub chaotyczne agregaty. Występuje głównie w formie porowatych skorup, nalotów i skupień ziemistych.

Środowisko występowania

## Geneza Melanothallit jest minerałem wysokotemperaturowym, powstającym w wyniku bezpośredniej sublimacji z gazów wulkanicznych (ekshalacji) w temperaturach od 150 do ponad 450°C. Krystalizuje na powierzchniach skał wulkanicznych w pobliżu ujść fumaroli, gdzie gorące, bogate w chlor i miedź gazy wulkaniczne wchodzą w reakcję z tlenem z atmosfery. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak salmiak (NH₄Cl), cotunnit (PbCl₂), eriochalcit (CuCl₂·2H₂O), do którego często się przekształca pod wpływem wilgoci, oraz rzadziej z tenorytem (CuO). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska dla tego minerału związane są z aktywnością wulkaniczną. Należą do nich: - Wezuwiusz, Kampania, Włochy (miejsce typowe) - Wulkan Tołbaczyk, Kamczatka, Rosja, gdzie znaleziono jedne z najlepszych okazów - Wulkan Fogo, Wyspy Zielonego Przylądka

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu melanothallitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i zachowania krystalicznych nalotów. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi gęste, nieuszkodzone skorupy na niewielkim fragmencie skały macierzystej (matrycy). Kontrast ciemnozielonej barwy minerału z jaśniejszą lawą również podnosi atrakcyjność wizualną. Ze względu na kruchość, stan zachowania jest absolutnie kluczowy. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z dwóch historycznie ważnych lokalizacji: klasycznego miejsca odkrycia, czyli Wezuwiusza we Włoszech, oraz z Wielkiej Szczeliny Wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Okazy z Tołbaczyka, pochodzące z erupcji w latach 1975-76 i 2012-13, są często uważane za najlepsze na świecie pod względem jakości i bogactwa wystąpień.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy melanothallitu są niezwykle delikatne i wrażliwe. Absolutnie nie należy czyścić ich mechanicznie ani za pomocą płynów. Każda próba czyszczenia grozi bezpowrotnym zniszczeniem kruchych kryształów. ## Czego unikać Minerał jest bardzo wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Jako produkt ekshalacji wulkanicznych, jest niestabilny w normalnych warunkach atmosferycznych. Kontakt z wodą, nawet wilgocią z powietrza, może prowadzić do jego rozkładu lub przemiany w inne minerały (np. eriochalcit). Należy unikać dotykania, wibracji oraz ekspozycji na chemikalia i bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Jedyne bezpieczne metody przechowywania to hermetycznie zamknięte pojemniki lub specjalistyczne pudełka kolekcjonerskie z kontrolowaną, niską wilgotnością. Przechowywanie w suchym środowisku jest kluczowe dla zachowania okazu w pierwotnej formie.