Melanophlogite

Wzór chemiczny: C<sub>2</sub>H<sub>17</sub>O<sub>5</sub>·Si<sub>46</sub>O<sub>92</sub>

Melanoflogit to rzadka, niskotemperaturowa odmiana polimorficzna krzemionki, która ciemnieje pod wpływem ogrzewania, lecz po ochłodzeniu odzyskuje pierwotną barwę.

## Charakterystyka Melanoflogit jest jedną z polimorficznych odmian krzemionki (SiO₂), podobnie jak kwarc, krystobalit czy trydymit. Tworzy niewielkie, zazwyczaj kuliste lub sześcienne kryształy, które mogą występować w formie promienistych agregatów lub naskorupień. Zazwyczaj jest bezbarwny lub biały, czasem z żółtawym lub szarym odcieniem. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest zjawisko odwracalnego ciemnienia - po podgrzaniu staje się czarny i nieprzezroczysty, by po ochłodzeniu powrócić do pierwotnego stanu. Zjawisko to jest związane z uwalnianiem i ponownym włączaniem materii organicznej uwięzionej w jego strukturze klatratowej. ## Właściwości fizyczne Kryształy melanoflogitu wykazują twardość w zakresie 6.5-7 w skali Mohsa, zbliżoną do kwarcu. Mają szklisty połysk, a ich przezroczystość waha się od przezroczystej do przeświecającej. Gęstość minerału jest niska, wynosi około 2.04 g/cm³, co jest wartością mniejszą niż dla kwarcu. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały, bladożółty lub szarawy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. Ciemnienie pod wpływem temperatury jest cechą fizyczną, a nie trwałą odmianą. ## Historia i nazwa Nazwa melanoflogit pochodzi od greckich słów *melas* (μέλας) oznaczającego "czarny" i *phlogos* (φλογός) oznaczającego "palić się", co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego unikalnej właściwości ciemnienia podczas ogrzewania. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1876 roku przez Arnolda von Lasaulxa na podstawie okazów znalezionych na Sycylii we Włoszech. ## Zastosowania Melanoflogit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość i unikalne właściwości fizyczne jest minerałem cenionym wyłącznie przez kolekcjonerów i instytucje naukowe.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5-7
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.04
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą diagnostyczną melanoflogitu jest jego odwracalne ciemnienie (do czerni) pod wpływem ogrzewania w płomieniu lub gorącym powietrzem. W warunkach polowych i w kolekcji można go rozpoznać po typowych sferycznych lub sześciennych kryształach o szklistym połysku, często tworzących naskorupienia na siarce lub kalcycie. ## Odróżnianie od podobnych Melanoflogit bywa mylony z innymi bezbarwnymi lub białymi minerałami krzemionkowymi, takimi jak chalcedon, opal-CT (lussatyt) czy kwarc. Od kwarcu odróżnia go niższa gęstość i często sferyczna forma kryształów. Od opalu i chalcedonu różni go w pełni krystaliczna struktura (choć widoczna tylko w dużym powiększeniu) oraz test na ogrzewanie. Hialit (odmiana opalu) może tworzyć podobne kuliste agregaty, ale nie ciemnieje odwracalnie pod wpływem ciepła. ## Formy kryształów Melanoflogit krystalizuje w układzie tetragonalnym (w niskiej temperaturze) lub regularnym (w wysokiej temperaturze). Najczęściej tworzy mikroskopijne kryształy o pokroju sześcianu lub ośmiościanu. Występuje w formie drobnych, kulistych agregatów (sferulitów), promienistych skupień oraz cienkich naskorupień na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Melanoflogit jest minerałem niskotemperaturowym, powstającym w warunkach hydrotermalnych lub w wyniku ekshalacji wulkanicznych. Tworzy się w pustkach i szczelinach skał osadowych, zwłaszcza w złożach siarki i bituminów, gdzie powolny rozkład substancji organicznych dostarcza metanu i innych węglowodorów niezbędnych do stabilizacji jego klatratowej struktury. Może również krystalizować w serpentynitach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z siarką rodzimą, kalcytem, celestynem, aragonitem i kwarcem. W serpentynitach towarzyszą mu magnezyt, opal i chalcedon. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska melanoflogitu znajdują się we Włoszech, w kopalniach siarki na Sycylii (np. Racalmuto, Agrigento). Znany jest również z Livorno w Toskanii i Fortunago w Lombardii. Inne notowane lokalizacje to m.in. Chvaletice w Czechach, Kaltan w Rosji (Górna Szoria) oraz kilka miejsc w USA, w tym hrabstwo Santa Clara w Kalifornii i Mount Hamilton w paśmie Diablo.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o pokroju sześcianu, co jest rzadkością. Wysoko oceniane są również bogate naskorupienia złożone z licznych, błyszczących sferulitów, zwłaszcza na kontrastującej matrycy, np. na żółtej siarce lub białym kalcycie. Wielkość kryształów jest kluczowa - im są większe i bardziej przezroczyste, tym okaz jest atrakcyjniejszy. Ważna jest również estetyka kompozycji i brak uszkodzeń. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy melanoflogitu pochodzą z historycznych lokalizacji na Sycylii we Włoszech. Okazy z kopalni siarki w okolicach Agrigento i Racalmuto są uważane za wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy melanoflogitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć go sprężonym powietrzem lub pozostawić do samoczynnego wyschnięcia w temperaturze pokojowej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z silnymi chemikaliami, zwłaszcza z kwasem fluorowodorowym, który trawi krzemionkę. Nie należy poddawać okazów gwałtownym zmianom temperatury. Mimo że jego ciemnienie jest odwracalne, wielokrotne i intensywne ogrzewanie może prowadzić do mikropęknięć i trwałego uszkodzenia struktury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy melanoflogitu, często występujące na delikatnej matrycy skalnej, powinny być przechowywane w zamykanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej