Melanarsite
Wzór chemiczny: K<sub>3</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>7</sub>Fe<sup>3+</sup>O<sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>
Czarny arsenian potasu, miedzi i żelaza, tworzący niewielkie, pryzmatyczne kryształy w produktach ekshalacji wulkanicznych.
Opis
## Charakterystyka Melanarsyt to bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów, chemicznie klasyfikowany jako tlenoarsenian potasu, miedzi i żelaza. Tworzy niewielkie, wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które rzadko przekraczają 0.5 mm długości. Zazwyczaj występują one w formie promienistych agregatów, naskorupień lub niewielkich, splątanych mas na podłożu skalnym. Minerał jest całkowicie nieprzezroczysty i charakteryzuje się metalicznym lub submetalicznym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4.65 g/cm³. Jest kruchy. Ze względu na zawartość arsenu, minerał jest toksyczny. ## Barwy i odmiany Melanarsyt jest jednolicie czarny, a jego rysa ma barwę brunatnoczarną. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa *μέλας* (*mélas*), oznaczającego "czarny", w nawiązaniu do jego barwy, oraz od obecności arsenu w składzie chemicznym. Został odkryty przez zespół mineralogów, w tym Igora V. Pekova i Fedora D. Sandalova, w produktach aktywności fumaroli wulkanu Tołbaczyk. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, melanarsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Melanarsyt można rozpoznać po czarnej barwie, metalicznym połysku i charakterystycznej formie pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, często tworzących promieniste skupienia. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego unikalne środowisko występowania - jako produkt krystalizacji z gazów wulkanicznych w fumarolach. Pewna identyfikacja jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikrosonda elektronowa (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Na pierwszy rzut oka może być mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak tenoryt, hematyt czy inne złożone arseniany z grupy lammeritu. Odróżnienie go na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga specjalistycznej analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, często wydłużone wzdłuż jednej osi, aż do form igiełkowych. Zazwyczaj tworzą promieniste lub chaotycznie splątane agregaty, a także cienkie naskorupienia na powierzchni lawy.
Środowisko geologiczne
## Geneza Melanarsyt jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, powstającym w procesie sublimacji z gazów wulkanicznych w wysokotemperaturowych (450-600°C), utleniających warunkach. Krystalizuje bezpośrednio na ścianach kanałów fumaroli i w pustkach w lawie bazaltowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z bogatym zespołem innych minerałów fumarolicznych. Do najczęstszych asocjacji należą: tenoryt, hematyt, sanidyn, lammerit, klyuchevskit, alarsyt, arsmirandyt, urusovit i johillerit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania melanarsytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola Arsenatnaya na Drugim Stożku Północnego Przełomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów melanarsytu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, ostrymi, błyszczącymi kryształami tworzącymi atrakcyjne wizualnie, promieniste grupy na niewielkiej matrycy skalnej. Ważna jest również obecność rzadkich minerałów towarzyszących, które podnoszą wartość naukową i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy melanarsytu pochodzą z jednego miejsca na świecie - fumaroli wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce. Jest to klasyczne stanowisko dla wielu rzadkich arsenianów i siarczanów, a materiał stamtąd jest niezwykle ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych i mikromontażach.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy melanarsytu są niezwykle delikatne i zazwyczaj mikroskopijnej wielkości. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnych cząstek pyłu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest toksyczny ze względu na zawartość arsenu - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą; po każdym kontakcie należy umyć ręce. Nie wolno go myć w wodzie ani czyścić ultradźwiękami. Jest miękki i kruchy, dlatego jest bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed kwasami i innymi chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, przezroczystych pojemnikach typu "micromount", które chronią przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i przypadkowym kontaktem. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako materiał toksyczny. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł wilgoci.