Mckelveyite-(Y)

Wzór chemiczny: NaBa<sub>3</sub>CaY(CO<sub>3</sub>)<sub>6</sub>·3H<sub>2</sub>O

Mckelveyit-(Y) to rzadki, uwodniony minerał z grupy węglanów, tworzący charakterystyczne, tabliczkowe kryształy w odcieniach żółci i zieleni.

## Charakterystyka Mckelveyit-(Y) jest złożonym, uwodnionym węglanem sodu, baru, wapnia i itru. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie pseudoheksagonalnym. Kryształy te niemal zawsze występują w formie promienistych lub sferycznych agregatów przypominających rozety, których średnica rzadko przekracza kilka milimetrów. Ze względu na swój pokrój i niewielkie rozmiary, okazy są zazwyczaj podziwiane pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3,5-4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości staje się on perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość wynosi około 3,5-3,6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowe barwy mckelveyitu-(Y) to jasnożółta, zielonkawożółta oraz zielona. Nazwa z przyrostkiem "-(Y)" wskazuje, że itr (Y) jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze. Istnieje również jego analog z dominacją neodymu, mckelveyit-(Nd), który jest jednak znacznie rzadszy. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1965 roku. Jego nazwa honoruje Vincenta Ellisa McKelveya (1916-1987), amerykańskiego geologa i byłego dyrektora United States Geological Survey (USGS). Przyrostek "-(Y)" został dodany w 1987 roku w ramach standaryzacji nazewnictwa minerałów ziem rzadkich. ## Zastosowania Mckelveyit-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako rzadki i interesujący minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Vitreous to Pearly
Rysa
White
Gęstość
3.5-3.6
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną mckelveyitu-(Y) jest jego charakterystyczna forma występowania w postaci małych, promienistych rozet złożonych z tabliczkowych kryształów. Pomocny jest również jego żółto-zielony kolor, doskonała łupliwość oraz specyficzne środowisko występowania w łupkach bitumicznych. ## Odróżnianie od podobnych Mckelveyit-(Y) bywa mylony z innymi rzadkimi węglanami z tej samej lokalizacji, zwłaszcza z ewaldytem. Ewaldyt krystalizuje jednak w układzie heksagonalnym i tworzy kryształy dipiramidalne, a nie tabliczkowe rozety. Ostateczne i pewne rozróżnienie tych minerałów często wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej. ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, o sześciobocznym zarysie. Prawie zawsze zrośnięte są w kuliste lub półkuliste agregaty i rozety. Pojedyncze, wyizolowane kryształy należą do rzadkości.

Środowisko występowania

## Geneza Mckelveyit-(Y) jest minerałem autogenicznym, co oznacza, że krystalizuje in situ (w miejscu powstawania skały) w warunkach niskotemperaturowych. Powstaje w silnie alkalicznym środowisku w obrębie osadów jeziornych, a konkretnie w dolomitycznych łupkach bitumicznych formacji Green River. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami ewaporatowymi i autogenicznymi, takimi jak ewaldyt, shortyt, northupit, searlesyt, a także z kwarcem, pirytem i dolomitem. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym miejscem występowania mckelveyitu-(Y) na świecie jest formacja Green River, zwłaszcza w hrabstwie Sweetwater w stanie Wyoming, USA. To stamtąd pochodzą wszystkie najlepsze okazy kolekcjonerskie. Inne lokalizacje, jak Półwysep Kolski w Rosji, mają znaczenie marginalne.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy mckelveyitu-(Y) to te z ostrymi, dobrze zdefiniowanymi rozetami o intensywnej, żółtej lub zielonej barwie. Duże znaczenie ma wielkość agregatów - okazy przekraczające 5 mm średnicy są już uważane za wyjątkowe. Atrakcyjność podnosi umiejscowienie rozet na kontrastującej matrycy skalnej lub ich współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z formacji Green River. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest formacja Green River w Wyoming, USA. Okazy z tego miejsca są klasykiem i standardem dla tego gatunku minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej w temperaturze pokojowej. Należy unikać silnego strumienia wody, który mógłby uszkodzić delikatne agregaty. ## Czego unikać Jako węglan, mckelveyit-(Y) jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowne rozpuszczanie. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami. Jest to minerał uwodniony, dlatego nie powinien być podgrzewany ani przechowywany w bardzo suchych warunkach, co mogłoby prowadzić do utraty wody i zniszczenia struktury. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i gwałtownymi zmianami wilgotności. Nie należy wystawiać go na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej