Mattagamite
Wzór chemiczny: CoTe<sub>2</sub>
Mattagamit to rzadki tellurek kobaltu o metalicznym połysku, znajdowany w asocjacji ze złotem i innymi tellurkami.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 8.93
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja mattagamitu jest niemożliwa gołym okiem i wymaga zaawansowanych technik analitycznych. W badaniach pod mikroskopem kruszcowym (w świetle odbitym) wykazuje charakterystyczne właściwości optyczne. Ostateczne potwierdzenie to analiza chemiczna, np. za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS), która potwierdza skład (kobalt i tellur). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi metalicznymi tellurkami, siarczkami lub arsenkami, takimi jak melonit, frohbergit czy saffloryt, które często z nim współwystępują. Różnice między nimi są subtelne i możliwe do stwierdzenia jedynie na podstawie danych krystalograficznych i precyzyjnej analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Mattagamit krystalizuje w układzie rombowym. Zazwyczaj tworzy anhedralne (niewykształcone) ziarna o rozmiarach nieprzekraczających 100 mikrometrów, często jako wrostki w innych minerałach.
Środowisko występowania
## Geneza Mattagamit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, zazwyczaj w towarzystwie złota i innych tellurków. Jego formowanie się jest związane z niskotemperaturowymi procesami mineralizacyjnymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie złota, altaitu, melonitu, tellurobizmutytu, kalawerytu, petzytu, a także pirytu, chalkopirytu, sfalerytu, galeny, kalcytu i kwarcu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest kopalnia Mattagami Lake w regionie Abitibi w Quebecu (Kanada). Odnotowano go również w kopalni Kidd Creek w Ontario (Kanada) oraz w kilku innych lokalizacjach na świecie, w tym w Finlandii (Orijärvi) i Australii Zachodniej (Kalgoorlie), zawsze w postaci mikroskopijnych ziaren.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Z perspektywy kolekcjonerskiej, mattagamit jest minerałem typowo systematycznym i ma znaczenie głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich gatunków (tzw. "micromounterów"). O wartości okazu decyduje nie jego estetyka, lecz potwierdzenie obecności minerału za pomocą analizy, bogactwo asocjacji mineralnej oraz pochodzenie z lokalizacji typowej. Najcenniejsze są próbki, na których mattagamit jest stosunkowo "bogaty" i dobrze widoczny pod mikroskopem w towarzystwie innych rzadkich tellurków.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i zazwyczaj mikroskopijny rozmiar ziaren, okazy mattagamitu nie są poddawane czyszczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Wszelkie czyszczenie skały macierzystej powinno być przeprowadzane z najwyższą ostrożnością, najlepiej pod mikroskopem, używając jedynie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich metod czyszczenia mechanicznego (szczoteczki, ultradźwięki) oraz chemicznego, ponieważ mogą one bezpowrotnie uszkodzić lub zniszczyć mikroskopijne ziarna minerału. Należy chronić okaz przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy zawierające mattagamit, będące przedmiotem badań naukowych lub zaawansowanego kolekcjonerstwa, powinny być przechowywane w specjalistycznych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od kurzu i wibracji.