Matlockite

Wzór chemiczny: Pb²⁺ClF

Matlockit to rzadki fluorek chlorku ołowiu, ceniony za dobrze wykształcone, tabliczkowe kryształy o perłowym lub diamentowym połysku.

## Charakterystyka Matlockit jest fluorkiem chlorku ołowiu, znanym z tworzenia charakterystycznych, tabliczkowych lub płytkowych kryształów. Zazwyczaj są one kwadratowe w zarysie i mogą osiągać znaczne rozmiary, nawet do 10 cm. Okazy często składają się z cienkich, równolegle ułożonych płytek. Minerał ten jest ciężki i kruchy. ## Właściwości fizyczne Kryształy matlockitu wykazują twardość w zakresie 2.5-3 w skali Mohsa, co czyni je stosunkowo miękkimi. Połysk jest zmienny, od perłowego na powierzchniach łupliwości do diamentowego lub żywicznego na innych ścianach. Jest minerałem o dużej gęstości, wynoszącej około 7.12 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające do przezroczystych. ## Barwy i odmiany Matlockit najczęściej występuje w odcieniach żółci, od bladożółtego po żółtawoszary. Spotykane są również okazy bezbarwne, kremowe, a nawet zielonkawe. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa matlockitu pochodzi od miejscowości Matlock w hrabstwie Derbyshire w Anglii, gdzie minerał ten został po raz pierwszy zidentyfikowany. Został opisany jako nowy gatunek mineralny w 1851 roku przez Roberta Philipsa Greg. Pierwsze okazy znaleziono podczas budowy drogi w pobliżu kopalni ołowiu Bage Mine. Co ciekawe, duży okaz, który stał się holotypem, został znaleziony około 1783 roku, na długo przed formalnym opisaniem minerału. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, kruchość i zawartość ołowiu, matlockit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Barwa
Colourless, light yellow to light golden-yellow, greenish
Połysk
Pearly to adamantine or resinous
Rysa
White
Gęstość
7.12
Łupliwość
On {001}.
Przełam
Irregular/Uneven,Sub-Conchoidal
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Matlockit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie kryształów - cienkich, kwadratowych tabliczkach, często ułożonych w stosy. Inne cechy diagnostyczne to wysoka gęstość (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar), perłowy połysk na powierzchniach łupliwości, miękkość oraz bladożółta barwa. ## Odróżnianie od podobnych Matlockit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami ołowiu o podobnym wyglądzie, takimi jak fosgenit czy cerusyt. Fosgenit ma podobny pokrój, ale jest zazwyczaj bardziej pryzmatyczny i ma nieco inną barwę. Cerusyt często tworzy siatkowate agregaty i ma wyższą twardość (3-3.5). Ostateczne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej (test na obecność chloru i fluoru). ## Formy kryształów Kryształy matlockitu są niemal zawsze tabliczkowe lub płytkowe, o kwadratowym zarysie, co jest odzwierciedleniem jego tetragonalnej symetrii. Mogą występować jako pojedyncze, ostro zakończone kryształy lub tworzyć agregaty równolegle ułożonych płytek. Rzadziej spotykane są formy piramidalne.

Środowisko występowania

## Geneza Matlockit jest rzadkim minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców ołowiu. Powstaje w wyniku reakcji wód gruntowych zawierających jony chloru i fluoru z pierwotnymi minerałami ołowiu, takimi jak galena. Jest typowym produktem alteracji w środowisku bogatym w ołów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. Do najczęstszych asocjacji należą: cerusyt, anglezyt, fosgenit, galena, sfaleryt, fluoryt i baryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to rejon Matlock w Derbyshire, Anglia (szczególnie Bage Mine i Cromford). Inne znane lokalizacje to kopalnia Tiger w Arizonie (USA), Laurion w Grecji, różne miejsca w Tunezji (np. Sidi Amor ben Salem) oraz kopalnia Tsumeb w Namibii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy matlockitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi, dużymi kryształami o wyraźnej tabliczkowej formie. Wysoko oceniana jest przezroczystość i czystość kryształów oraz intensywność żółtej barwy, chociaż bezbarwne okazy również są poszukiwane. Atrakcyjność okazu podnosi kontrastująca matryca lub współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, jak fosgenit. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznej lokalizacji w Derbyshire w Anglii. Bardzo dobrej jakości kryształy, często o większej przezroczystości, znajdowano również w kopalni Tiger w Arizonie. Okazy z Laurion w Grecji i z Tunezji także są obecne na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy matlockitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na ich miękkość i doskonałą łupliwość. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając jakiegokolwiek nacisku. Po czyszczeniu okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Matlockit jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza kwasy, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia parowego. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Jako minerał ołowiu jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy matlockitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i kontaktowi z twardszymi minerałami. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią. Ze względu na toksyczność, powinien być przechowywany poza zasięgiem dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej