Matioliite

Wzór chemiczny: NaMgAl₅(PO₄)₄(OH)₆·₂H₂O

Matioliit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan sodu, magnezu i glinu, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o białej barwie i perłowym połysku.

## Charakterystyka Matioliit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan sodu, magnezu i glinu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych kryształów o zarysie heksagonalnym, nie przekraczających 0.2 mm. Kryształy te tworzą rozetowe lub sferulityczne agregaty. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do obserwacji bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością około 3.5 w skali Mohsa. Ma perłowy połysk na powierzchniach łupliwości oraz szklisty na pozostałych ścianach. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi 2.81 g/cm³. ## Barwy i odmiany Matioliit jest bezbarwny do białego. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Hermesa F. Matioli (ur. 1957), brazylijskiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze próbki. Matioliit został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku. Opisali go Daniel Atencio, José M. V. Coutinho, André C. Doriguetto, Marcelo B. Andrade, a także Luiz A. D. Menezes Filho, który dostarczył materiał do badań. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, matioliit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów (tzw. mikromontów).

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Barwa: Blue to colourless
Połysk: Pearly
Rysa: White
Gęstość: 0
Łupliwość: Perfect on {0001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie matioliitu jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i spektroskopia chemiczna (EDS/WDS). Wizualnie, w dużym powiększeniu, można zaobserwować charakterystyczne, drobne, heksagonalne kryształy tworzące rozetowe skupienia na skale macierzystej. ## Odróżnianie od podobnych Matioliit może być mylony z innymi wtórnymi, białymi fosforanami występującymi w podobnym środowisku, takimi jak wardyt, crandallit czy wardyt. Odróżnienie bez specjalistycznego sprzętu jest praktycznie niemożliwe. Kluczowa jest analiza chemiczna i krystalograficzna. ## Formy kryształów Minerał tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie. Kryształy te często łączą się w rozety, sferulity lub nieregularne agregaty na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Matioliit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach hydrotermalnych w obrębie pegmatytów granitowych. Tworzy się w pustkach i szczelinach, prawdopodobnie w wyniku przeobrażenia wcześniejszych minerałów fosforanowych w obecności roztworów bogatych w sód, magnez i glin. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (kopalnia Sapucaia) matioliit współwystępuje z takimi minerałami jak frondelit, wardyt, eosphoryt, cyrkon, kwarc, albit i muskowit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania matioliitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Sapucaia, w pobliżu miejscowości Sapucaia do Norte, w stanie Minas Gerais w Brazylii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów matioliitu ocenia się na podstawie bogactwa i estetyki mikroskopijnych agregatów. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi wyraźne rozety. Ważny jest również kontrast z podłożem (matrycą) oraz obecność minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny charakter, czystość i rozmiar pojedynczych kryształów mają mniejsze znaczenie niż ogólna prezencja agregatu w polu widzenia mikroskopu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów matioliitu jest kopalnia Sapucaia w Brazylii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z matioliitem, będące zazwyczaj mikromontami, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Najbezpieczniejszą metodą jest delikatne usunięcie kurzu za pomocą gruszki fotograficznej lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Minerał jest wrażliwy na ultradźwięki i gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy go moczyć w wodzie, zwłaszcza gorącej. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w specjalistycznych pudełkach na mikromonty, które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.