Mathiasite

Wzór chemiczny: (K,Ba,Sr)(Zr⁴⁺,Fe³⁺)(Mg,Fe³⁺)₂(Ti⁴⁺,Cr³⁺,Fe³⁺)₁₈O₃₈

Mathiasyt to rzadki, czarny, metaliczny minerał tlenkowy z grupy crichtonitu, znajdowany w kimberlitach.

## Charakterystyka Mathiasyt jest złożonym tlenkiem należącym do grupy crichtonitu. Tworzy zazwyczaj niewielkie, pojedyncze, zaokrąglone ziarna lub agregaty o wielkości do 1 cm. Rzadziej obserwuje się go w formie słabo wykształconych, tabliczkowych kryształów. Jest nieprzezroczysty i ma czarną barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą 7,5 w skali Mohsa. Ma silny, metaliczny połysk. Jego gęstość jest znaczna i mieści się w przedziale 4,56-4,64 g/cm³. ## Historia i nazwa Mathiasyt został po raz pierwszy opisany w 1980 roku. Jego nazwa honoruje Frances Morrell Mathias (1922-1974), profesor geologii na Uniwersytecie w Kapsztadzie w Republice Południowej Afryki, za jej wkład w badania nad płaszczem ziemskim i kimberlitami. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1977 roku. ## Zastosowania Mathiasyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako rzadki składnik kimberlitów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 7.5
Barwa: Black
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: None
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Mathiasyt rozpoznaje się po jego czarnej barwie, silnym metalicznym połysku, dużej twardości oraz występowaniu w specyficznym środowisku geologicznym - kimberlitach. Często występuje w postaci zaokrąglonych ziaren wrosłych w skałę. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami występującymi w kimberlitach, takimi jak ilmenit, magnetyt czy chromit. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS/WDS), ze względu na złożony skład mathiasytu. Wizualnie jest trudny do jednoznacznej identyfikacji. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy zaokrąglone, nieregularne ziarna. Rzadko spotyka się go w formie słabo wykształconych, heksagonalnych, tabliczkowych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Mathiasyt jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury w głębi płaszcza Ziemi. Jest pierwotnym składnikiem niektórych kimberlitów, czyli skał będących głównym źródłem diamentów. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla kimberlitów, takimi jak oliwin, flogopit, ilmenit, pirop, diopsyd, a także z innymi rzadkimi minerałami z grupy crichtonitu, jak lindsleyit. ## Lokalizacje Najważniejsze i typowe lokalizacje tego minerału znajdują się w Republice Południowej Afryki, w kopalniach kimberlitów takich jak Jagersfontein, Bultfontein i Dutoitspan w rejonie Kimberley.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu mathiasytu zależy przede wszystkim od wielkości i stopnia wykształcenia kryształów, co jest niezwykle rzadkie. Najbardziej cenione są widoczne, wyodrębnione ziarna lub kryształy osadzone w kontrastującej matrycy kimberlitowej. Ze względu na rzadkość, każdy udokumentowany okaz ma wartość naukową i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Niemal wszystkie okazy kolekcjonerskie pochodzą z historycznych kopalni kimberlitów w Republice Południowej Afryki, zwłaszcza z okolic Kimberley.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zazwyczaj nie wymaga czyszczenia. W razie potrzeby można użyć miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. Należy unikać mycia w wodzie, zwłaszcza jeśli okaz jest osadzony w delikatnej matrycy skalnej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Ze względu na jego występowanie w kimberlitach, należy chronić całą matrycę skalną przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy mathiasytu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Zaleca się przechowywanie z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.