Masutomilite

Wzór chemiczny: KLiAlMn<sup>2+</sup>(Si<sub>3</sub>Al)O<sub>10</sub>(F,OH)<sub>2</sub>

Krzemian warstwowy z grupy mik, będący manganowym odpowiednikiem cynwaldytu, charakteryzujący się różową lub czerwonobrązową barwą.

## Charakterystyka Masutomilit to rzadki minerał z grupy mik, należący do krzemianów warstwowych. Jest manganowym (Mn²⁺) analogiem cynwaldytu i tworzy z nim szereg izomorficzny. Pod względem chemicznym jest blisko spokrewniony również z lepidolitem. Najczęściej występuje w postaci blaszkowych lub łuskowych agregatów, a także jako dobrze wykształcone, pseudoheksagonalne kryształy o pokroju tabliczkowym, często zebrane w pakiety zwane "książkami". ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5-3, co oznacza, że jest minerałem miękkim. Ma doskonałą, jednokierunkową łupliwość, dzięki czemu łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne blaszki. Połysk jest szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość minerału waha się w przedziale 2.9-3.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Masutomilit przybiera barwy od różowej, przez purpuroworóżową, do czerwonobrązowej, bywa też bezbarwny. Za jego charakterystyczne zabarwienie odpowiada obecność jonów manganu (Mn²⁺) w strukturze krystalicznej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani gemmologicznych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1976 roku przez Mitsuo Haradę, Katsutoshi Nakao i Koji Nagashimę. Jego nazwa honoruje profesora Kazunosuke Masutomi (1886-1962), japońskiego mineraloga i byłego kuratora zbiorów w Muzeum Geologicznym w Kioto, za jego wkład w mineralogię Japonii. Miejscem typowym jest pegmatyt Tanokamiyama w prefekturze Shiga w Japonii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia masutomilit nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi natomiast ceniony obiekt badań naukowych oraz poszukiwany kamień kolekcjonerski.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.9-3.1
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną masutomilitu, podobnie jak innych mik, jest jego doskonała łupliwość, pozwalająca na oddzielanie cienkich, elastycznych blaszek. Różowa lub czerwonawa barwa w połączeniu z występowaniem w pegmatytach litowych jest silną wskazówką. Połysk perłowy na płaszczyznach łupliwości również jest charakterystyczny. ## Odróżnianie od podobnych Masutomilit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od różowego lepidolitu. Definitywna identyfikacja wymaga analizy chemicznej - masutomilit jest zdefiniowany jako mika litowa, w której na określonej pozycji w strukturze mangan (Mn) dominuje nad glinem (Al), podczas gdy w lepidolicie jest odwrotnie. Cynwaldyt, z którym tworzy szereg, ma zazwyczaj barwy brązowe, szare lub żółtawe, rzadziej fioletowe. Różowy muskowit (manganoan muscovite) również może być podobny, ale występuje w innych warunkach geologicznych i ma inny skład chemiczny. ## Formy kryształów Tworzy kryształy tabliczkowe o zarysie pseudoheksagonalnym, często ułożone w pakiety przypominające książki. Występuje także w formie skupień blaszkowych, łuskowych oraz promienistych agregatów i rozet.

Środowisko występowania

## Geneza Masutomilit jest minerałem typowym dla złożonych pegmatytów granitowych, bogatych w lit, mangan i fluor. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy pegmatytowej, często w warunkach hydrotermalnych, w obrębie gniazd i miarol. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla pegmatytów litowych, takimi jak kwarc (często dymny), albit (zwłaszcza jego odmiana cleavelandyt), lepidolit, cynwaldyt, elbait (turmalin litowy), topaz, kasyteryt, a także minerały z grupy kolumbitu-tantalitu. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału znajdują się w pegmatytach na całym świecie. Do klasycznych lokalizacji należą: Tanokamiyama w Japonii (miejsce typowe), Rožná i Dolní Bory w Czechach, liczne pegmatyty w Minas Gerais w Brazylii, a także w rejonie Pikes Peak w Kolorado (USA) i w Afganistanie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy masutomilitu charakteryzują się intensywną, czystą barwą różową lub purpurową. Ważna jest forma wykształcenia - dobrze uformowane, ostre, pseudoheksagonalne kryształy ("książki") są znacznie bardziej pożądane niż bezpostaciowe agregaty łuskowe. Duże znaczenie ma również wielkość kryształów oraz estetyczne połączenie z innymi minerałami, np. kontrastującym białym albitem, kwarcem dymnym czy zielonym elbaitem. ## Popularne stanowiska Okazy z lokalizacji typowej - Tanokamiyama w Japonii - mają status klasyków i są cenione jako materiał referencyjny. Bardzo dobrej jakości kryształy, często w formie atrakcyjnych rozet, pochodzą z pegmatytów w rejonie Rožná w Czechach. Brazylia i Afganistan również dostarczają na rynek kolekcjonerski estetyczne okazy tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy masutomilitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć go w wodzie destylowanej. Należy unikać silnego strumienia wody, który mógłby rozdzielić blaszki. ## Czego unikać Minerał jest bardzo miękki i podatny na zarysowania. Jego doskonała łupliwość sprawia, że jest kruchy i łatwo ulega uszkodzeniom mechanicznym - upuszczenie lub uderzenie może spowodować rozpad okazu na drobne blaszki. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, kwasów i detergentów. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów masutomilitu w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej