Martinite

Wzór chemiczny: (Na,&#₉₇₂₃;,Ca)₁₂Ca₄(Si,S⁶⁺,B)₁₄B₂O₃₈(OH,Cl)₂F₂(H₂O)₄

Martinit to bardzo rzadki minerał z grupy fedorytu, znajdowany w postaci bezbarwnych, fioletowych lub różowofioletowych blaszkowatych kryształów.

## Charakterystyka Martinit jest złożonym, uwodnionym fluorokrzemianem z grupy fedorytu. Tworzy bardzo małe, cienkie, blaszkowate lub listewkowe kryształy, często zebrane w rozetkowe lub promieniste agregaty. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm. Jest minerałem przezroczystym o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Martinit charakteryzuje się niewielką twardością, wynoszącą 4 w skali Mohsa. Ma białą rysę. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, dokładne określenie gęstości jest trudne i nie zostało opublikowane. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej. Najczęściej jest bezbarwny, rzadziej przyjmuje odcienie fioletu lub delikatnego różowofioletowego (mauve). Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Martinit został opisany w 2005 roku przez G.Y. Chao i R.A. Gaulta. Jego nazwa honoruje Roberta F. Martina (ur. 1941), emerytowanego profesora geologii na Uniwersytecie McGill w Montrealu (Kanada), w uznaniu jego wkładu w mineralogię i petrologię, a także za jego wieloletnią pracę jako redaktora czasopisma "The Canadian Mineralogist". ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, martinit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Połysk: Szklisty
Rysa: White
Gęstość: 0
Łupliwość: On {001}.
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja martinitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS). Wstępne rozpoznanie w oparciu o wygląd (drobne, blaszkowate kryształy w rozetkach) i lokalizację (Mont Saint-Hilaire) jest wysoce niepewne. ## Odróżnianie od podobnych Na terenie lokalizacji typowej (Mont Saint-Hilaire) występuje wiele innych rzadkich minerałów o podobnym wyglądzie, w tym inne minerały z grupy fedorytu. Wizualne odróżnienie od nich bez specjalistycznego sprzętu nie jest możliwe. ## Formy kryształów Martinit tworzy cienkie, tabularne (blaszkowate) lub listewkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te często łączą się w niewielkie, promieniste lub rozetkowe agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Martinit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnym stadium krystalizacji w obrębie ksenolitów sodalitowych i syenitowych, które zostały zmienione przez procesy metasomatyczne. Występuje w pustkach i szczelinach tych skał w kompleksie alkalicznym Mont Saint-Hilaire. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi minerałami typowymi dla tej lokalizacji. Do najczęstszych asocjacji należą: analcym, egiryn, mikroklin, nefelin, sodalit, eudialit, stefanit, sérandyt, a także inne minerały z grupy fedorytu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania martinitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Poudrette na górze Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie. Jest to jedno z najsłynniejszych stanowisk mineralogicznych na świecie, znane z występowania setek unikalnych i rzadkich gatunków minerałów.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów martinitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, promienistymi agregatami lub rozetkami, osadzonymi na kontrastującej matrycy skalnej. Intensywność fioletowej barwy, choć rzadka, również podnosi atrakcyjność okazu. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, kluczowa jest estetyka całego zespołu mineralnego, a nie pojedynczego kryształu. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy martinitu pochodzą z jednego miejsca na świecie: kamieniołomu Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Okazy z tej lokalizacji są niezwykle poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich oraz minerałach systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy martinitu są niezwykle delikatne i małe. Należy je czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza ze szczoteczkami, grozi bezpowrotnym zniszczeniem kruchych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać wibracji, uderzeń i ścierania. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Okazy martinitu powinny być przechowywane w stabilnych, zamykanych pojemnikach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.