Marrite
Wzór chemiczny: Ag¹⁺Pb²⁺As³⁺S²⁻₃
Marrite to rzadki siarkosól ołowiu i srebra, tworzący niewielkie, metalicznie lśniące kryształy, ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Barwa
- Lead-gray, steel-gray; often iridescent due to tarnish
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black with a chocolate-brown tint
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Imperfect on {100}
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie marrite w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie metalicznego połysku, stalowoszarej barwy, wysokiej gęstości oraz charakterystycznej formy małych, prążkowanych kryształów tabliczkowych. Pewna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (np. EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi siarkosolami ołowiu i srebra, takimi jak freieslebenit, diaphorit czy owyheeit. Odróżnienie od nich na podstawie cech wizualnych jest niezwykle trudne i często niemożliwe. Kluczowe jest badanie składu chemicznego oraz parametrów krystalograficznych. Współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z doliny Binn może być wskazówką diagnostyczną. ## Formy kryształów Kryształy marrite są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {100}. Często wykazują wyraźne prążkowanie na ścianach słupów. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub małe, luźne grupy.
Środowisko występowania
## Geneza Jest to minerał pochodzenia hydrotermalnego, krystalizujący w niskich do średnich temperaturach. Powstaje w złożach kruszcowych, w których obecne są roztwory bogate w arsen, ołów, srebro i siarkę. Typowym środowiskiem jego występowania są dolomityczne skały metamorficzne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi, często rzadkimi siarkosolami i siarczkami. W lokalizacji typowej (Lengenbach) znaleziono go w towarzystwie m.in. pirytu, sfalerytu, galeny, sartorytu, baumhauerytu, hutchinsonitu, jordanitu i realgaru. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania marrite jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal), w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to jego lokalizacja typowa, skąd pochodzi większość znanych okazów. Poza tym, jego obecność odnotowano w złożu Hemlo w Ontario (Kanada) oraz w kopalni Uchucchacua w prowincji Oyon w Peru.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy marrite to te z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o silnym, metalicznym połysku. Wysoko oceniane są również okazy, gdzie kryształy marrite są wyraźnie wyeksponowane na kontrastującym podłożu, na przykład na białym dolomicie. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, ich wielkość jest również istotnym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i klasycznym stanowiskiem dla kolekcjonerów marrite jest kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za wzorcowe dla tego gatunku i osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy marrite należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, a następnie natychmiast i dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą gwałtownie reagować z siarkosolami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, która może przyspieszać jego utlenianie i matowienie. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie marrite w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. pudełkach z membraną lub w pudełkach z pochłaniaczem wilgoci). Należy go chronić przed uszkodzeniami mechanicznymi, przechowując go oddzielnie od twardszych minerałów.