Marokite

Wzór chemiczny: CaMn<sup>3+</sup><sub>2</sub>O<sub>4</sub>

Marokit to rzadki tlenek wapnia i manganu, tworzący czarne, metalicznie połyskujące kryształy o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym.

## Charakterystyka Marokit jest tlenkiem wapnia i manganu, należącym do grupy piroksenów wapniowych. Tworzy dobrze wykształcone, tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne kryształy, często ze zbrużdżonymi ścianami. Występuje również w formie skupień ziarnistych i masach wrosłych w skałę. Jego charakterystyczną cechą jest czarna, nieprzezroczysta barwa i silny, metaliczny połysk, nadający mu wygląd podobny do hematytu lub ilmenitu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo twardy, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 6. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. Jego gęstość jest znaczna, wynosi około 4,64 g/cm³. Połysk jest metaliczny do submetalicznego, a rysa ma kolor czarny. ## Barwy i odmiany Marokit jest minerałem idiochromatycznym, co oznacza, że jego barwa jest stała i wynika bezpośrednio z jego składu chemicznego. Występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "marokit" pochodzi od miejsca jego odkrycia - Maroka. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1963 roku przez geologów J. Gaudefroya i F. Permingeata na podstawie okazów znalezionych w złożu manganu Tachgagalt (czyt. Tasz-ga-galt) w rejonie Anti-Atlasu. ## Zastosowania Marokit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjne, dobrze wykształcone kryształy, jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
4.64
Łupliwość
Good on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne marokitu to jego czarna barwa, silny metaliczny połysk, stosunkowo wysoka twardość (6 w skali Mohsa) oraz charakterystyczny kształt kryształów - tabliczkowy lub krótkopryzmatyczny, często ze zbrużdżeniami. Czarna rysa również jest ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Marokit bywa mylony z hematytem, goethytem czy ilmenitem. Od hematytu odróżnia go czarna rysa (hematyt ma wiśniowoczerwoną) i pokrój kryształów. Od goethytu różni się wyższą twardością i metalicznym połyskiem (goethyt ma często połysk jedwabisty lub matowy i żółtobrązową rysę). Odróżnienie od ilmenitu bywa trudne i często wymaga zaawansowanych badań (np. XRD) ze względu na podobne właściwości fizyczne. ## Formy kryształów Kryształy marokitu krystalizują w układzie rombowym. Najczęściej przyjmują formę spłaszczonych tabliczek lub krótkich, grubych pryzmatów. Ściany kryształów są często pionowo zbrużdżone. Występuje także w postaci skupień ziarnistych lub jako masywne wrostki w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Marokit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych żyłach przecinających złoża manganu, które uległy procesom metamorfizmu kontaktowego. Tworzy się w środowisku bogatym w mangan i wapń. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami manganu. Do jego najczęstszych asocjacji należą: hausmanit, braunit, kalcyt, gaudefroyt, andradyt, hematyt oraz różne tlenki manganu. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania marokitu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest złoże manganu Tachgagalt, niedaleko Ouarzazate (Warzazat) w górach Anti-Atlas w Maroku. Znajdowano go również w kopalni Wessels w Hotazel (Prowincja Przylądkowa Północna, RPA) oraz w kopalni N'Chwaning II w Kuruman, także w RPA.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym, metalicznym połysku. Wysoko oceniane są pojedyncze, duże kryształy lub grupy mniejszych, ale wyraźnie uformowanych kryształów. Atrakcyjność podnosi kontrastujące podłoże, na przykład biały kalcyt. Okazy bez uszkodzeń mechanicznych, z czystymi, lśniącymi ścianami osiągają najwyższe ceny. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy marokitu pochodzą z lokalizacji typowej - złoża Tachgagalt w Maroku. Okazy z kopalń w rejonie Kuruman w RPA (Wessels, N'Chwaning) również są cenione, choć często mają nieco inny pokrój kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy marokitu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki lub pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie sprężonego powietrza. W przypadku silniejszych zabrudzeń można bardzo ostrożnie użyć wilgotnej (nie mokrej) szmatki z wodą destylowaną, natychmiast osuszając okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z tlenkami. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. Minerał jest stabilny, ale należy unikać ekstremalnych zmian temperatury. ## Przechowywanie Marokit najlepiej przechowywać w zamkniętych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie wymaga specjalnych warunków dotyczących wilgotności czy światła, ale jak każdy minerał kolekcjonerski, powinien być chroniony przed długotrwałą, bezpośrednią ekspozycją na światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej