Marinellite

Wzór chemiczny: Na₄₂Ca₆Al₃₆Si₃₆O₁₄₄(S₆+O₄)₈Cl₂·₆H₂O

Marinellit to bardzo rzadki minerał z grupy kankrynitu, wyróżniający się sześciobocznymi kryształami o bladoniebieskiej barwie.

## Charakterystyka Marinellit jest złożonym tektokrzemianem sodu, wapnia i glinu, należącym do grupy kankrynitu. Tworzy sześcioboczne (heksagonalne), pryzmatyczne kryształy, które bywają zakończone piramidami. Najczęściej spotykane okazy są bezbarwne, bladoniebieskie lub lazurowo-błękitne. Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjny wygląd jest cenionym kamieniem kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 5, co czyni go minerałem o średniej odporności na zarysowania. Ma gęstość wynoszącą 2,45 g/cm³, jest więc stosunkowo lekki. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co oznacza, że może łatwo pękać wzdłuż określonych płaszczyzn pod wpływem uderzenia. ## Barwy i odmiany Spektrum barw marinellitu jest ograniczone do odcieni niebieskiego oraz bezbarwności. Intensywność koloru bywa zmienna, od bardzo jasnych, niemal białych tonów, po bardziej nasycony błękit. Nie wyróżnia się jego nazw handlowych ani odmian barwnych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1994 roku przez Paolo Orlandiego, Marco Pasero i Giovanniego Vezzaliniego. Jego nazwa upamiętnia Giorgio Marinelliego (1922–1993), profesora wulkanologii na Uniwersytecie w Pizie we Włoszech, za jego wkład w badanie włoskich wulkanów. Miejscem typowym, skąd pochodzą pierwsze opisane okazy, jest Pitigliano w Toskanii. ## Zastosowania Marinellit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 2.45
Łupliwość: Perfect on {10-10}
Przełam: Conchoidal to uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą rozpoznawczą marinellitu jest jego sześcioboczny pokrój kryształów, bladoniebieska barwa oraz szklisty połysk. Charakterystyczne jest również jego środowisko występowania - wulkaniczne bomby i lawy. Reakcja na światło ultrafioletowe może być pomocna, choć bywa zmienna. ## Odróżnianie od podobnych Marinellit bywa mylony z innymi niebieskimi minerałami z grupy sodalitu i kankrynitu, takimi jak afganit czy haüyn. Afganit często wykazuje silniejszą pomarańczową fluorescencję w świetle UV. Haüyn zazwyczaj tworzy kryształy dwunastościenne i ma intensywniejszą, lazurową barwę. Pewne rozróżnienie tych minerałów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak rentgenowska dyfraktometria proszkowa (XRD). ## Formy kryształów Marinellit krystalizuje w formie wydłużonych lub krótkich pryzmatycznych słupków o przekroju sześciobocznym. Kryształy mogą być zakończone płaskimi ścianami lub ścianami piramidy heksagonalnej. Występuje jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy lub w niewielkich, promienistych skupieniach.

Środowisko występowania

## Geneza Marinellit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w warunkach wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia wewnątrz bomb wulkanicznych (tzw. sanidynitach) wyrzucanych podczas erupcji. Jest produktem metasomatozy kontaktowej w obrębie skał piroklastycznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowiska sanidynitowego. Najczęściej towarzyszą mu sanidyn, andradyt, diopsyd, haüyn, tytanit oraz rzadkie borany jak vonsenit. ## Lokalizacje Marinellit jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze stanowiska to miejscowość typowa Pitigliano w Toskanii we Włoszech oraz wulkaniczny kompleks Eifel w Niemczech (np. w rejonie Emmelberg i Niedermendig).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy marinellitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o jak największej przezroczystości i intensywnej, niebieskiej barwie. Ważny jest również rozmiar kryształów - okazy przekraczające kilka milimetrów są rzadkością. Atrakcyjność podnosi kontrastujące umiejscowienie na jasnej matrycy skalnej, najczęściej sanidynowej. ## Popularne stanowiska Najlepsze pod względem jakości i wielkości kryształów okazy pochodzą z dwóch głównych rejonów: z lokalizacji typowej w Pitigliano we Włoszech oraz z wulkanów Eifel w Niemczech. Niemieckie okazy są często spotykane w handlu kolekcjonerskim i cenione za dobrą formę kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy marinellitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą miękkiego pędzelka na sucho w celu usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć sprężonego powietrza lub bardzo delikatnie przemyć okaz w wodzie destylowanej, a następnie natychmiast go osuszyć. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia ze względu na swoją doskonałą łupliwość. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, czyszczenia parowego oraz kontaktu z kwasami i silnymi detergentami. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub w gablotach, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby go zarysować. Należy chronić go przed kurzem i potencjalnymi uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej