Marialite

Wzór chemiczny: Na₄Al₃Si₉O₂₄Cl

Marialit to bogaty w sód i chlor glinokrzemian z grupy skapolitów, tworzący pryzmatyczne kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Marialit jest minerałem z grupy skapolitów, stanowiąc końcowe, bogate w sód i chlor ogniwo szeregu izomorficznego z mejonitem. Tworzy najczęściej wydłużone, pryzmatyczne kryształy o kwadratowym przekroju, zakończone prostymi lub złożonymi piramidami. Występuje również w formie skupień ziarnistych, pręcikowych lub zbitych mas. Okazy są zazwyczaj dobrze wykształcone, o gładkich i połyskliwych ścianach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6 w skali Mohsa i gęstością około 2.5 g/cm³. Połysk jest typowo szklisty, a na powierzchniach przełamu może być żywiczny. Jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje wyraźną łupliwość w dwóch kierunkach. ## Barwy i odmiany Marialit bywa bezbarwny, biały, żółtawy, a rzadziej przybiera odcienie zielonkawe, niebieskawe, fioletowe lub brązowe. Niektóre okazy wykazują fluorescencję w świetle ultrafioletowym, świecąc na żółto lub pomarańczowo. Nie tworzy odmian handlowych, a jego nazwa odnosi się ściśle do składu chemicznego w obrębie grupy skapolitów. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1866 roku przez niemieckiego mineraloga Gerharda vom Ratha, pochodzi od imienia jego żony, Marii Rosy. Został on po raz pierwszy opisany na podstawie okazów znalezionych w materiałach wulkanicznych w lokalizacji Pianura, niedaleko Neapolu we Włoszech. ## Zastosowania Marialit, podobnie jak inne skapolity, ma głównie znaczenie naukowe i kolekcjonerskie. Wyjątkowo czyste i atrakcyjnie zabarwione kryształy bywają okazjonalnie fasetowane i wykorzystywane jako kamienie jubilerskie, jednak ich stosunkowo niska twardość i łupliwość ograniczają to zastosowanie.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.5
Łupliwość
Wyraźna w {100} i {110}
Przełam
Nieregularny/Nierówny,Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty,Przeświecający
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną marialitu jest forma jego kryształów - długie, pryzmatyczne słupy o kwadratowym przekroju. Szklisty połysk, umiarkowana twardość oraz występowanie w określonych środowiskach geologicznych (skały metamorficzne, skarny, pegmatyty) są również pomocne w identyfikacji. Żółta lub pomarańczowa fluorescencja w świetle UV jest silną wskazówką diagnostyczną dla niektórych okazów. ## Odróżnianie od podobnych Marialit można pomylić z innymi minerałami o podobnym wyglądzie, takimi jak kwarc, beryl czy turmalin. Od kwarcu odróżnia go niższa twardość i obecność łupliwości. Od berylu różni się kwadratowym przekrojem kryształów (beryl ma przekrój heksagonalny) i niższą twardością. Turmalin często wykazuje podłużne prążkowanie na ścianach pryzmatów, którego zazwyczaj brak u marialitu. ## Formy kryształów Kryształy marialitu są typowo pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż jednej osi. Mają przekrój kwadratowy lub ośmiokątny. Występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy lub w postaci agregatów promienistych, ziarnistych i zbitych.

Środowisko występowania

## Geneza Marialit jest minerałem charakterystycznym dla skał, które przeszły metamorfizm kontaktowy lub regionalny. Powstaje w wysokich temperaturach w wyniku oddziaływania roztworów hydrotermalnych na wapienie, margle i łupki ilaste. Jest również spotykany w skarnach, gnejsach, amfibolitach oraz w niektórych pegmatytach i skałach wulkanicznych bogatych w sód. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami metamorficznymi i skarnowymi, takimi jak diopsyd, wezuwian, granaty (głównie grossular i andradyt), epidot, tytanit, a także z plagioklazami i mikroklinem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska marialitu na świecie to m.in. region Lac-Saint-Jean w Quebecu (Kanada), gdzie znajdowano duże, dobrze wykształcone kryształy. Występuje także w Badachszanie (Afganistan) i Pamirze (Tadżykistan), skąd pochodzą okazy o jakości jubilerskiej. Inne znane lokalizacje to m.in. regiony Laacher See w Niemczech, Pianura we Włoszech (lokalizacja typowa), a także tereny w Birmie, Brazylii i USA (stany Nowy Jork i New Jersey).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy marialitu o wysokiej przezroczystości, intensywnym i jednolitym zabarwieniu (szczególnie żółtym, fioletowym lub niebieskim) oraz o dobrze wykształconych, nieuszkodzonych kryształach. Duże, pojedyncze kryształy lub estetyczne grupy krystaliczne na matrycy skalnej osiągają wyższe ceny. Okazy wykazujące silną fluorescencję są dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Okazy o jakości jubilerskiej, często o intensywnie żółtej barwie, pochodzą głównie z Afganistanu i Tadżykistanu. Kanada (Quebec) słynie z dużych, choć często nieprzezroczystych kryształów. Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej we Włoszech oraz z Niemiec.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy marialitu można bezpiecznie czyścić letnią wodą z dodatkiem łagodnego mydła i przy użyciu miękkiej szczoteczki. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą powodować pęknięcia wzdłuż płaszczyzn łupliwości. Po umyciu okaz należy dokładnie spłukać wodą destylowaną i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Marialit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać nagłych zmian temperatury, które mogą prowadzić do powstawania wewnętrznych spękań. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło słoneczne może powodować blaknięcie niektórych barwnych odmian. ## Przechowywanie Ze względu na umiarkowaną twardość i łupliwość, marialit powinien być przechowywany osobno, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały (np. kwarc, beryl). Najlepiej trzymać go w osobnych pudełkach z miękką wyściółką. Podczas ekspozycji należy chronić go przed kurzem i bezpośrednim nasłonecznieniem.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej