Mannardite

Wzór chemiczny: Ba(Ti<sup>4+</sup><sub>6</sub>V<sup>3+</sup><sub>2</sub>)O<sub>16</sub>

Mannardyt to rzadki minerał z grupy hollandytu, będący tlenkiem baru, tytanu i wanadu, tworzący czarne, pryzmatyczne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Mannardyt jest rzadkim minerałem tlenkowym należącym do supergrupy hollandytu. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o przekroju kwadratu lub ośmiokąta, zakończone piramidami. Zazwyczaj występuje w postaci pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów, osiągających do 2 cm długości, lub w formie promienistych agregatów. Jego cechą charakterystyczną jest czarna, nieprzezroczysta barwa i silny, niemal metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Mannardyt jest stosunkowo twardym minerałem, o twardości wynoszącej 7 w skali Mohsa. Ma wysoką gęstość, wahającą się od 4,28 do 4,33 g/cm³. Charakteryzuje się silnym, submetalicznym do diamentowego połyskiem. Jest kruchy, a jego przełam jest muszlowy do nierównego. Nie wykazuje łupliwości. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Mannardyt został odkryty w 1963 roku, ale opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez IMA dopiero w 1984 roku. Jego nazwa honoruje George'a W. Mannarda (1930-1982), kanadyjskiego geologa i wiceprezesa ds. poszukiwań w firmie Kidd Creek Mines Ltd., który jako pierwszy znalazł ten minerał w Roughrider, w kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, mannardyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Submetaliczny do diamentowego
Rysa
Szara
Gęstość
4.28 - 4.33
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Mannardyt można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju - długich, pryzmatycznych kryształach o kwadratowym przekroju, czarnej barwie i silnym, submetalicznym połysku. Wysoka twardość (7) i gęstość również są pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Mannardyt bywa mylony z innymi czarnymi, pryzmatycznymi minerałami, takimi jak schorl (czarny turmalin) czy niektóre pirokseny. Od schorlu odróżnia go tetragonalny układ krystalograficzny (turmalin jest trygonalny i ma typowy trójkątny przekrój kryształu) oraz brak prążkowania na ścianach pryzmatycznych. Od piroksenów różni się wyższą twardością i połyskiem. ## Formy kryształów Kryształy mannardytu są tetragonalne, o pokroju pryzmatycznym, często wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej. Zazwyczaj mają przekrój kwadratowy lub ośmiokątny i są zakończone ścianami piramidy tetragonalnej. Występują jako pojedyncze kryształy wrośnięte w skałę macierzystą lub tworzą promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Mannardyt powstaje w specyficznych warunkach hydrotermalnych, w żyłach kwarcowo-węglanowych przecinających skały osadowe, takie jak dolomityczne mułowce. Jego krystalizacja jest związana z obecnością baru, tytanu i wanadu w roztworach hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, dolomitem, barytem, tytanitem, rutyłem, anatazem, pirytem, a także z rzadkimi minerałami wanadu, takimi jak montroseit czy doloresyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowisko mannardytu, będące jednocześnie jego lokalizacją typową, to złoże Roughrider w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Okazy znajdowano również w kopalni Carlin w hrabstwie Eureka w Nevadzie (USA) oraz w kompleksie Murun na Płaskowyżu Ałdańskim na Syberii w Rosji, gdzie współwystępuje z charoitem.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami, które wyraźnie odcinają się od matrycy skalnej. Szczególnie poszukiwane są duże, pojedyncze kryształy o długości przekraczającej 1 cm, a także estetyczne kompozycje z minerałami towarzyszącymi, np. z białym kwarcem lub dolomitem. Ważny jest brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - złoża Roughrider w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Charakteryzują się one najlepszym wykształceniem i największymi rozmiarami kryształów. Okazy z Nevady czy Rosji są znacznie rzadziej spotykane na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy mannardytu można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Minerał jest stabilny chemicznie, jednak należy unikać kontaktu z silnymi kwasami. Nie jest wrażliwy na światło ani zmiany temperatury w warunkach domowych. ## Przechowywanie Kryształy mannardytu są kruche, dlatego okazy należy przechowywać w osobnych pudełkach lub gablotach, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby je porysować. Najlepiej eksponować je w oryginalnej matrycy skalnej, co zapewnia im dodatkową ochronę.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej