Manganoshadlunite

Wzór chemiczny: (Fe,Cu)<sub>8</sub>(Mn,Pb)S<sub>8</sub>

Manganoshadlunite to bardzo rzadki siarczek żelaza, miedzi, manganu i ołowiu, znajdowany w postaci mikroskopijnych ziaren w złożach miedziowo-niklowych.

## Charakterystyka Manganoshadlunite jest siarczkiem należącym do grupy pentlandytu. Występuje w postaci bardzo małych, nieregularnych ziaren, rzadko przekraczających 0.5 mm, wrośniętych w inne siarczki. Jest minerałem nieprzezroczystym o metalicznym połysku i barwie brązowożółtej, która w świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym wykazuje odcień różowawy lub brązoworóżowy. Ze względu na swój mikroskopijny charakter, nie tworzy okazów o znaczeniu ozdobnym. ## Właściwości fizyczne Twardość manganoshadlunite w skali Mohsa wynosi około 4. Minerał ten jest kruchy i nie wykazuje łupliwości. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej to 4.61 g/cm³. Posiada metaliczny połysk. ## Barwy i odmiany Minerał ma jednolitą, brązowożółtą barwę. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "manganoshadlunite" nawiązuje do dominującego w jego składzie manganu oraz do jego związku ze shadlunitem, którego jest manganowym analogiem. Shadlunite z kolei został nazwany na cześć Tatiany Nikołajewny Szadłun (1912-1996), rosyjskiej specjalistki w dziedzinie mineralogii kruszców. Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1979 roku. ## Zastosowania Manganoshadlunite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki składnik specyficznych paragenez siarczkowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
4.61
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja manganoshadlunite jest niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. Ze względu na mikroskopijne rozmiary ziaren, rozpoznanie wymaga użycia mikroskopu kruszcowego (do obserwacji w świetle odbitym) oraz analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej - EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu. Charakterystyczny różowawy odcień w świetle odbitym jest wskazówką, ale nie cechą decydującą. ## Odróżnianie od podobnych Manganoshadlunite jest wizualnie nieodróżnialny od shadlunite - do ich rozróżnienia konieczna jest analiza chemiczna wykazująca, który pierwiastek (mangan czy ołów) dominuje na danej pozycji w strukturze. Może być również mylony z innymi brązowymi siarczkami występującymi w tej samej paragenezie, takimi jak pentlandyt, talnakhit czy cubanit. Pewne rozróżnienie zapewnia wyłącznie analiza składu. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne (nieforemne, nieregularne) ziarna i wrostki w innych minerałach. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Manganoshadlunite jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym ze złożami siarczków miedzi i niklu w obrębie zróżnicowanych intruzji maficznych i ultramaficznych (gabra i noryty). Powstaje w późnych stadiach krystalizacji kruszców, często zastępując wcześniej wykrystalizowane siarczki. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami z grupy pentlandytu i chalkopirytu. Typowe minerały towarzyszące to shadlunite, talnakhit, mooihoekit, djerfisheryt, pentlandyt, cubanit, a także galena i sfaleryt. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i znaczące miejsce występowania manganoshadlunite na świecie to złoża miedziowo-niklowe w rejonie Norylska na Syberii w Rosji, w szczególności złoże Oktyabrskoye i Talnakh na płaskowyżu Putorana.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów manganoshadlunite, będących mikrominerałami, ocenia się na podstawie bogactwa próbki - czyli wielkości i liczby ziaren widocznych w polu widzenia mikroskopu. Wysoko cenione są okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością oraz te, na których manganoshadlunite współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji, tworząc interesujące paragenezy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich są złoża Cu-Ni w rejonie Norylska (Oktyabrskoye, Talnakh) w Rosji. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy manganoshadlunite to niemal wyłącznie mikrominerały, które nie wymagają czyszczenia. W razie potrzeby zakurzone próbki można oczyścić za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako siarczek, minerał może być podatny na utlenianie w warunkach wysokiej wilgotności, co może prowadzić do jego powolnego rozkładu. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Przechowywać z dala od źródeł wilgoci. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem i wahaniami wilgotności. Stabilna temperatura otoczenia jest również wskazana.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej