Manganoquadratite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup>Mn<sup>2+</sup>As<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>

Bardzo rzadki siarkosól srebra, manganu i arsenu, tworzący drobne, metalicznie błyszczące kryształy w paragenezie z innymi rzadkimi minerałami.

## Charakterystyka Manganoquadratyt to siarkosól z grupy sulfosoli o złożonym składzie chemicznym, zawierająca srebro, mangan, arsen i siarkę. Jest manganowym analogiem quadratytu. Występuje w formie bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów, których wielkość rzadko przekracza ułamki milimetra. Kryształy mają kwadratowy lub prostokątny zarys, co nawiązuje do jego tetragonalnej symetrii. Jest minerałem nieprzezroczystym o silnym, metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną barwą. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 5.05 g/cm³. Twardość nie została dokładnie określona z powodu niewielkich rozmiarów kryształów, ale jak większość siarkosoli, jest to minerał stosunkowo miękki. ## Barwy i odmiany Zazwyczaj jest czarny lub ciemnoszary. Ze względu na ekstremalną rzadkość nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1995 roku przez T. B. Williamsa, A. Pringa i A. C. Robertsa. Jego nazwa nawiązuje do dominującego w składzie manganu (łac. *manganum*) oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do quadratytu. Nazwa quadratytu z kolei pochodzi od łacińskiego słowa *quadratus* (kwadratowy), w nawiązaniu do pokroju jego kryształów. Miejscem typowym jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, manganoquadratyt nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
5.05
Łupliwość
Perfect on {001}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja manganoquadratytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, rozpoznanie opiera się na analizie chemicznej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności srebra, manganu, arsenu i siarki. Wstępną wskazówką może być tetragonalna forma kryształów i współwystępowanie z innymi rzadkimi siarkosolami z Lengenbach. ## Odróżnianie od podobnych Manganoquadratyt można pomylić z wieloma innymi czarnymi, metalicznymi siarkosolami występującymi w tej samej lokalizacji, a zwłaszcza z jego kadmowym analogiem - quadratytem. Odróżnienie od quadratytu, trechmannitu, hatchitu czy sinneritu wymaga specjalistycznej analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, izolowane kryształki narosłe na podłożu, którym najczęściej jest dolomit.

Środowisko występowania

## Geneza Manganoquadratyt powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w arsen, siarkę, srebro i mangan. Występuje w żyłach przecinających dolomity cukrowe (sacharydowe). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli arsenu. Do jego najczęstszych asocjacji należą quadratyt, realgar, aurypigment, trechmannit, hatchit, wallisit i smithyt. Minerały te najczęściej narastają na matrycy dolomitowej. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania manganoquadratytu na świecie jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal), w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to klasyczna i typowa lokalizacja dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów manganoquadratytu, będącego mikrominerałem, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i wykształcenie kryształów - im lepiej zdefiniowane i nieuszkodzone, tym cenniejsze. Wielkość, nawet jeśli mierzona w ułamkach milimetra, ma znaczenie. Wysoko cenione są okazy, na których manganoquadratyt współwystępuje z innymi rzadkimi i dobrze wykształconymi minerałami, tworząc estetyczną kompozycję. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i cenione przez kolekcjonerów okazy manganoquadratytu pochodzą z jednego miejsca na świecie - kamieniołomu Lengenbach w Szwajcarii. Jest to jedyne stanowisko, z którego pozyskano ten minerał.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy manganoquadratytu to zazwyczaj mikrominerały, które są bardzo delikatne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Do usuwania kurzu najlepiej używać gruszki fotograficznej lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Manganoquadratyt, jako siarkosól, jest wrażliwy na działanie wilgoci i tlenu z powietrza, co może prowadzić do jego utleniania i matowienia. Należy unikać kontaktu z wszelkimi płynami, kwasami i detergentami. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej