Manganoquadratite
Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup>Mn<sup>2+</sup>As<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>
Bardzo rzadki siarkosól srebra, manganu i arsenu, tworzący drobne, metalicznie błyszczące kryształy w paragenezie z innymi rzadkimi minerałami.
Opis
## Charakterystyka Manganoquadratyt to siarkosól z grupy sulfosoli o złożonym składzie chemicznym, zawierająca srebro, mangan, arsen i siarkę. Jest manganowym analogiem quadratytu. Występuje w formie bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów, których wielkość rzadko przekracza ułamki milimetra. Kryształy mają kwadratowy lub prostokątny zarys, co nawiązuje do jego tetragonalnej symetrii. Jest minerałem nieprzezroczystym o silnym, metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną barwą. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 5.05 g/cm³. Twardość nie została dokładnie określona z powodu niewielkich rozmiarów kryształów, ale jak większość siarkosoli, jest to minerał stosunkowo miękki. ## Barwy i odmiany Zazwyczaj jest czarny lub ciemnoszary. Ze względu na ekstremalną rzadkość nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1995 roku przez T. B. Williamsa, A. Pringa i A. C. Robertsa. Jego nazwa nawiązuje do dominującego w składzie manganu (łac. *manganum*) oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do quadratytu. Nazwa quadratytu z kolei pochodzi od łacińskiego słowa *quadratus* (kwadratowy), w nawiązaniu do pokroju jego kryształów. Miejscem typowym jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, manganoquadratyt nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja manganoquadratytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, rozpoznanie opiera się na analizie chemicznej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności srebra, manganu, arsenu i siarki. Wstępną wskazówką może być tetragonalna forma kryształów i współwystępowanie z innymi rzadkimi siarkosolami z Lengenbach. ## Odróżnianie od podobnych Manganoquadratyt można pomylić z wieloma innymi czarnymi, metalicznymi siarkosolami występującymi w tej samej lokalizacji, a zwłaszcza z jego kadmowym analogiem - quadratytem. Odróżnienie od quadratytu, trechmannitu, hatchitu czy sinneritu wymaga specjalistycznej analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, izolowane kryształki narosłe na podłożu, którym najczęściej jest dolomit.
Środowisko geologiczne
## Geneza Manganoquadratyt powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w arsen, siarkę, srebro i mangan. Występuje w żyłach przecinających dolomity cukrowe (sacharydowe). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli arsenu. Do jego najczęstszych asocjacji należą quadratyt, realgar, aurypigment, trechmannit, hatchit, wallisit i smithyt. Minerały te najczęściej narastają na matrycy dolomitowej. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania manganoquadratytu na świecie jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binntal), w kantonie Valais w Szwajcarii. Jest to klasyczna i typowa lokalizacja dla tego minerału.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów manganoquadratytu, będącego mikrominerałem, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najważniejsza jest ostrość i wykształcenie kryształów - im lepiej zdefiniowane i nieuszkodzone, tym cenniejsze. Wielkość, nawet jeśli mierzona w ułamkach milimetra, ma znaczenie. Wysoko cenione są okazy, na których manganoquadratyt współwystępuje z innymi rzadkimi i dobrze wykształconymi minerałami, tworząc estetyczną kompozycję. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i cenione przez kolekcjonerów okazy manganoquadratytu pochodzą z jednego miejsca na świecie - kamieniołomu Lengenbach w Szwajcarii. Jest to jedyne stanowisko, z którego pozyskano ten minerał.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy manganoquadratytu to zazwyczaj mikrominerały, które są bardzo delikatne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Do usuwania kurzu najlepiej używać gruszki fotograficznej lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Manganoquadratyt, jako siarkosól, jest wrażliwy na działanie wilgoci i tlenu z powietrza, co może prowadzić do jego utleniania i matowienia. Należy unikać kontaktu z wszelkimi płynami, kwasami i detergentami. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.