Manganonordite-(Ce)

Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>SrCe<sup>3+</sup>Mn<sup>2+</sup>Si<sub>6</sub>O<sub>17</sub>

Rzadki krzemian z grupy nordytu, cechujący się zawartością manganu i ceru, znajdowany w ultra-alkalicznych pegmatytach.

## Charakterystyka Manganonordyt-(Ce) jest złożonym krzemianem sodu, strontu, ceru i manganu, należącym do grupy nordytu. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, które mogą osiągać kilka centymetrów długości, choć najczęściej spotykany jest w formie ziarnistych lub promienistych agregatów. Jego kryształy są zazwyczaj słabo wykształcone i wrośnięte w skałę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5-5,5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk, a jego powierzchnie bywają matowe lub pokryte produktami wietrzenia. Jest minerałem stosunkowo gęstym, o gęstości właściwej wynoszącej 3,5-3,6 g/cm³. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. ## Barwy i odmiany Typowa barwa manganonordytu-(Ce) jest brązowa, czerwonobrązowa do niemal czarnej. Cieńsze odłamki lub krawędzie kryształów mogą przeświecać na brązowo. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego składu chemicznego i struktury. Człon "Mangano-" wskazuje na dominację manganu, "nordyt" na przynależność do grupy nordytu, a przyrostek "-(Ce)" informuje, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego składzie. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 1998 roku, a jego opis opublikowano w 1999 roku. Został odkryty na górze Kedykwerpachk (Kedykverpakhk) w Masywie Łozowierskim (Lovozero) na Półwyspie Kolskim w Rosji. ## Zastosowania Manganonordyt-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz stanowi cenny nabytek dla zaawansowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Light brown
Gęstość
3.5-3.6
Łupliwość
Good on {110}, distinct on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami pomocnymi w identyfikacji są: brązowa barwa, pryzmatyczna forma kryształów, szklisty połysk oraz charakterystyczne środowisko występowania - pegmatyty w masywach alkalicznych. Minerał wykazuje słabą, czerwonawą fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy nordytu, takimi jak nordyt-(Ce) czy ferronordyt-(Ce). Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). Od innych brązowych minerałów z Masywu Łozowierskiego (np. lamprofyllit, eudialit) odróżnia go forma kryształów i właściwości fizyczne, takie jak twardość i łupliwość. ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne, często spłaszczone i wydłużone zgodnie z jedną z osi krystalograficznych. Występuje także w formie ziarnistych skupień, promienistych agregatów oraz jako nieregularne ziarna wrośnięte w inne minerały.

Środowisko występowania

## Geneza Manganonordyt-(Ce) jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się pegmatytów i żył hydrotermalnych związanych z ultra-alkalicznymi intruzjami nefelinowo-syenitowymi (tzw. agpaitami). ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z szeroką gamą rzadkich minerałów alkalicznych. W Masywie Łozowierskim są to między innymi egiryn, mikroklin, nefelin, sodalit, lomonosowit, vuonnemit, eudialit, lamprofyllit, lorenzenit i sfaleryt. W Masywie Chibińskim towarzyszą mu natrolit, aegiryn, katapleit i ancylit-(Ce). ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej poznane stanowiska manganonordytu-(Ce) znajdują się na Półwyspie Kolskim w Rosji, w obrębie dwóch masywów alkalicznych: Łozowierskiego (góry Karnasurt, Kedykwerpachk, Alluaiw) oraz Chibińskiego (góra Ewesłogczorr). Są to jedyne potwierdzone lokalizacje, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, brązowej barwie. Dużą wartość mają próbki, na których manganonordyt-(Ce) jest wyeksponowany na matrycy skalnej i kontrastuje z innymi minerałami, np. białym mikroklinem. Wielkość kryształów i bogactwo skupienia również znacząco podnoszą atrakcyjność kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów kolekcjonerskich pochodzi z Masywu Łozowierskiego (Lovozero) na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z tego regionu są uważane za klasyczne i najbardziej reprezentatywne dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można ostrożnie użyć wody destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć okaz. Nie zaleca się mycia pod bieżącą wodą. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, gwałtownych zmian temperatury oraz wszelkiego rodzaju chemikaliów. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest wskazana. ## Przechowywanie Okazy manganonordytu-(Ce) najlepiej przechowywać w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w wilgotnym środowisku.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej