Manganonewberyite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>(PO<sub>3</sub>OH)(H<sub>2</sub>O)<sub>3</sub>

Manganonewberyit to rzadki, uwodniony fosforan manganu, tworzący tabliczkowe kryształy o szklistym połysku, spotykany w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Manganonewberyit jest uwodnionym fosforanem manganu, będącym manganowym analogiem newberyitu. Tworzy charakterystyczne, tabliczkowe kryształy, często zgrupowane w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Zazwyczaj występuje w postaci niewielkich kryształów, rzadko przekraczających kilka milimetrów długości. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Twardość manganonewberyitu w skali Mohsa wynosi 3 do 3.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach łupliwości może wykazywać połysk perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość to około 2.55 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały, bladoróżowy lub jasnobrązowy. Delikatne, różowe zabarwienie, jeśli występuje, jest typowe i związane z obecnością manganu w jego strukturze. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa manganonewberyitu, nadana w 1981 roku przez Donalda R. Peacora, Pete'a J. Dunna i Williama B. Simmonsa, nawiązuje do jego składu chemicznego (dominujący mangan) oraz strukturalnego podobieństwa do minerału newberyitu. Został odkryty i opisany na podstawie okazów pochodzących z kopalni Tip Top w hrabstwie Custer, w Dakocie Południowej, USA. ## Zastosowania Manganonewberyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest ceniony wyłącznie jako minerał kolekcjonerski, poszukiwany ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjne formy kryształów i występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi fosforanami.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-3.5
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.55
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację są tabliczkowy pokrój kryształów, często tworzących promieniste agregaty, bladoróżowa barwa, szklisty lub perłowy połysk oraz występowanie w środowisku pegmatytowym. Dobra łupliwość w jednym kierunku jest również pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Manganonewberyit można pomylić z jego magnezowym odpowiednikiem, newberyitem, który jednak zazwyczaj jest bezbarwny lub biały i nie wykazuje różowego odcienia. Od innych wtórnych fosforanów pegmatytowych, takich jak hureaulit, odróżnia go pokrój kryształów (hureaulit tworzy kryształy pryzmatyczne lub słupkowe) i zazwyczaj jaśniejsza barwa. ## Formy kryształów Kryształy manganonewberyitu są zazwyczaj cienko- lub grubotabliczkowe, o zarysie prostokątnym lub sześciobocznym. Najczęściej występują w formie promienistych lub wachlarzowatych skupień, narastających na innych minerałach lub wypełniających niewielkie szczeliny w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Manganonewberyit jest minerałem wtórnym. Powstaje w wyniku niskotemperurowych procesów hydrotermalnych lub wietrzenia w pegmatytach granitowych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych, bogatych w mangan minerałów fosforanowych, głównie litiofilitu i tryplitu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi fosforanami, takimi jak litiofilit, tryplit, hureaulit, reddingit, eosforyt, wiwianit, a także z kwarcem, mikroklinem i muskowitem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to kopalnia Tip Top w Dakocie Południowej i Palermo No. 1 Mine w New Hampshire (USA), a także pegmatyt Hagendorf-Süd w Bawarii (Niemcy). Występowanie odnotowano również w Portugalii i Australii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te z ostro zakończonymi, przezroczystymi kryształami o wyraźnej, różowej barwie, tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Duże znaczenie ma również kontrastująca matryca skalna oraz parageneza z innymi rzadkimi i dobrze wykształconymi minerałami fosforanowymi. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów kolekcjonerskich uważa się lokalizację typową - kopalnię Tip Top w Dakocie Południowej (USA) - oraz pegmatyt Hagendorf-Süd w Niemczech. Okazy z tych miejsc są najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w fosforanach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na niską twardość i kruchość, należy unikać silnego tarcia. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Jako minerał uwodniony, jest podatny na dehydratację w podwyższonej temperaturze, co może prowadzić do jego trwałego uszkodzenia lub przemiany w inny minerał. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na kruchość i dobrą łupliwość, należy unikać umieszczania go w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej