Manganohörnesite

Wzór chemiczny: Mn²⁺₃(As⁵⁺O₄)₂·₈H₂O

Rzadki, uwodniony arsenian manganu o charakterystycznej różowej barwie, tworzący igiełkowe kryształy i promieniste agregaty.

## Charakterystyka Manganohörnesit jest uwodnionym arsenianem manganu należącym do grupy wiwianitu. Występuje w postaci drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które często tworzą promieniste, gwiaździste lub sferyczne agregaty. Rzadziej spotyka się go w formie niewielkich, spłaszczonych kryształów tabliczkowych. Ze względu na swoją delikatną strukturę i niewielkie rozmiary kryształów, jest to minerał ceniony głównie przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich okazach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niewielką twardością, wynoszącą około 3 w skali Mohsa, co czyni go bardzo podatnym na zarysowania. Jego połysk jest zmienny - od szklistego na ścianach kryształów, po perłowy na płaszczyznach łupliwości i jedwabisty w przypadku agregatów włóknistych. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość wynosi około 3.05 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i najbardziej charakterystyczną barwą manganohörnesitu jest różowa, w różnych odcieniach - od bladoróżowego po intensywnie różowy, a nawet czerwonoróżowy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1957 roku przez Paula B. Moore'a, nawiązuje do jego składu chemicznego (dominacja manganu) oraz strukturalnego podobieństwa do hörnesitu, w którym magnez jest zastąpiony przez mangan. Hörnesit z kolei został nazwany na cześć Moritza Hörnesa, austriackiego paleontologa. ## Zastosowania Manganohörnesit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Barwa: White to colorless
Połysk: Vitreous, Pearly, Silky
Rysa: White
Gęstość: 2.64
Łupliwość: {01`0} perfect, poor on {100}, {201}, {<mi>2</mi>01}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to różowa barwa, pokrój kryształów (drobne igiełki, promieniste agregaty) oraz środowisko występowania - strefy utleniania złóż manganu. Charakterystyczny jest również perłowy połysk na powierzchniach łupliwości. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi różowymi arsenianami lub fosforanami, takimi jak erytryn (kobaltokwit) czy strengit. Erytryn ma zwykle bardziej karminowy lub purpuroworóżowy odcień i jest związany ze złożami kobaltu. Różowe fosforany, jak strengit, często mają inny pokrój kryształów i występują w odmiennym środowisku geologicznym (np. w pegmatytach lub skałach osadowych). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, igiełkowe lub włoskowe, o przekroju listewkowym. Tworzą charakterystyczne agregaty promieniste, gwiaździste, sferolityczne lub rozetowe. Rzadziej występują jako pojedyncze, tabliczkowe kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Manganohörnesit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w mangan i arsen. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów arsenowych w obecności roztworów zasobnych w mangan. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami strefy utlenienia, takimi jak sarkinit, brandtyt, hausmanit, rodochrozyt, baryt, a także z innymi arsenianami manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to kopalnia Långban oraz Sterling Hill w New Jersey (USA), gdzie został po raz pierwszy opisany. Znany jest również z Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia) oraz z kilku miejsc w Japonii (np. kopalnia Gozaisho na wyspie Honsiu).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, różowej barwie, kontrastujące z ciemną skałą macierzystą. Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych igiełkowych kryształów oraz wielkość agregatów. Okazy z klasycznych lokalizacji, jak Långban czy Sterling Hill, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące ze szwedzkiej kopalni Långban oraz z amerykańskiego złoża Sterling Hill są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane. Dobrej jakości materiał pochodzi również z Broken Hill w Australii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na ryzyko uszkodzenia delikatnych kryształów, należy unikać mycia w wodzie. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć wody destylowanej i natychmiast, bardzo delikatnie osuszyć okaz sprężonym powietrzem z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji (utraty wody) i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na silne światło słoneczne, które może powodować blaknięcie koloru. Jest wrażliwy na wilgoć. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła. Ze względu na niską twardość i kruchość, powinien być przechowywany osobno, aby uniknąć otarć o twardsze minerały.