Manganilvaite

Wzór chemiczny: CaFe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup>Mn<sup>2+</sup>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)O(OH)

Manganilwait to rzadki sorokrzemian z grupy ilvaitu, wyróżniający się znaczną zawartością manganu, tworzący czarne, pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Manganilwait jest minerałem należącym do grupy ilvaitu, stanowiąc jego manganowy analog. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o niemal kwadratowym przekroju, zakończone płaskimi lub złożonymi ścianami. Występuje również w formie skupień promienistych, ziarnistych lub litych mas. Jego kryształy są zazwyczaj nieprzezroczyste i mają czarną barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6 w skali Mohsa i znaczną gęstością, wynoszącą około 3.99 g/cm³. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. Połysk manganilwaitu określa się jako metaliczny do submetalicznego. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną obserwowaną barwą manganilwaitu jest czarna. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1986 roku przez japońskich mineralogów (Takeuchi, Haga, Komatsu, Kobayashi), nawiązuje do jego składu chemicznego - wysokiej zawartości manganu - oraz do strukturalnego podobieństwa do ilvaitu. Został odkryty w kopalni Hijikuzu (pierwotnie nazwanej Hinokuzu) w prefekturze Iwate w Japonii. ## Zastosowania Manganilwait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców badających skarny i procesy metasomatyczne.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5 - 6
Połysk
Metaliczny do submetalicznego
Rysa
Czarna
Gęstość
3.99
Łupliwość
Dobra wg {010} i {100}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi manganilwaitu są jego czarna barwa, metaliczny lub submetaliczny połysk oraz typowy kształt długich, pryzmatycznych kryształów. Wysoka gęstość jest również pomocną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z ilvaitem, od którego jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez analizy chemicznej (manganilwait zawiera >50% manganu w miejscu jednego z atomów żelaza). Podobny bywa również do czarnego turmalinu (schörlu), który jednak krystalizuje w układzie trygonalnym i często wykazuje charakterystyczne prążkowanie na ścianach pryzmatów, a także ma niższą gęstość. Różni się także od hornblendy, która ma doskonałą łupliwość. ## Formy kryształów Manganilwait tworzy słupkowe, pryzmatyczne kryształy, często o przekroju zbliżonym do kwadratu. Kryształy mogą występować pojedynczo lub tworzyć promieniste agregaty. Spotykany jest także w formie skupień ziarnistych i litych.

Środowisko występowania

## Geneza Manganilwait jest minerałem typowym dla skarnów manganowych. Powstaje w wyniku procesów metasomatycznych na kontakcie intruzji magmowych (np. granodiorytów) z bogatymi w mangan skałami osadowymi, takimi jak złoża rodochrozytu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak rodochrozyt, bustamit, tefroit, galenit, piroksmangit, sfaleryt, kwarc oraz granaty z szeregu spessartyn-grossular. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej wykształcone okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Hijikuzu w prefekturze Iwate w Japonii. Minerał ten został również zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w Broken Hill w Australii, w kompleksie Ilímaussaq na Grenlandii, w kopalniach Dalniegorsk na Dalekim Wschodzie Rosji oraz w Szwecji (np. Sjögruvan).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są duże, pojedyncze pryzmaty lub estetyczne grupy promieniste. Wartość okazu podnosi jego asocjacja z kontrastującymi minerałami, np. różowym rodochrozytem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i klasyczne okazy manganilwaitu pochodzą z jego lokalizacji typowej w Japonii (kopalnia Hijikuzu). Okazy z innych stanowisk, jak Dalniegorsk w Rosji, również bywają dostępne na rynku kolekcjonerskim i są cenione za jakość kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy manganilwaitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz długotrwałą ekspozycją na wilgoć, która może inicjować procesy wietrzenia. Unikać uderzeń i upadków ze względu na jego kruchość. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej