Manganhumite

Wzór chemiczny: Mn²⁺₇(SiO₄)₃(OH)₂

Manganhumit to rzadki, bogaty w mangan krzemian z grupy humitu, tworzący niewielkie, brązowoczerwone kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Manganhumit jest minerałem należącym do grupy humitu, w której stanowi manganowy (Mn²⁺) odpowiednik humitu. Występuje w formie niewielkich, ziarnistych lub słabo wykształconych kryształów, rzadko przekraczających kilka milimetrów. Jego pokrój jest zazwyczaj masywny lub osadzony w skale macierzystej. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się twardością wynoszącą około 4 w skali Mohsa. Połysk jest szklisty do żywicznego. Minerał jest zazwyczaj przeświecający, a w cienkich odłamkach może być przezroczysty. Jego gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi około 3.83 g/cm³. ## Barwy i odmiany Typowa barwa manganhumitu jest czerwonawobrązowa do ciemnobrązowej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji manganu - oraz do jego związku strukturalnego z humitem, innym minerałem z tej samej grupy. Został po raz pierwszy opisany w 1927 roku na podstawie próbek ze złoża Brattfors w Szwecji. ## Zastosowania Manganhumit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki przedstawiciel grupy humitu i minerałów metamorficznych bogatych w mangan.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Barwa: Pale to deep brownish-orange
Połysk: Vitreous to resinous
Rysa: Yellowish brown
Gęstość: 3.83
Łupliwość: {010}
Przełam: Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Manganhumit rozpoznaje się po jego charakterystycznej czerwonawobrązowej barwie, szklistym połysku oraz występowaniu w skałach metamorficznych bogatych w mangan. Niewielki rozmiar kryształów i ziarnista forma są również typowe. Identyfikację potwierdza się na podstawie twardości (ok. 4) i stosunkowo wysokiej gęstości. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy humitu, takimi jak klinohumit czy chondrodyt, a także z granatami (np. spessartynem). Odróżnienie od minerałów humitowych często wymaga analizy chemicznej (stosunek Mg do Mn). Od spessartynu różni się znacznie niższą twardością (spessartyn ma twardość ok. 7) i zazwyczaj słabiej wykształconymi kryształami. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone, o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym. Najczęściej występuje w postaci ziaren lub masywnych skupień w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Manganhumit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego lub regionalnego złóż rud manganu i skał osadowych bogatych w ten pierwiastek. Tworzy się w warunkach stosunkowo wysokich temperatur. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami manganu, takimi jak hausmanit, galaksyt, rodonit, tefroit, sonolit, a także z barytem, kalcytem i innymi minerałami z grupy humitu. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska występowania manganhumitu to m.in. złoże Brattfors w gminie Filipstad (Szwecja), które jest jego lokalizacją typową. Znajdowany jest również w kopalniach Bald Knob (Karolina Północna, USA), Wessels (Prowincja Przylądkowa Północna, RPA) oraz w prefekturze Tochigi w Japonii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy manganhumitu posiadają dobrze wykształcone, choćby niewielkie, kryształy o intensywnej, czerwonobrązowej barwie i dobrym połysku. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (np. z kalcytem), który eksponuje kryształy. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, jak Brattfors, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za najlepsze dla kolekcjonerów uchodzą okazy pochodzące ze złoża Wessels w RPA, które dostarczyło okazów z relatywnie dobrze uformowanymi kryształami. Historyczne znaczenie mają również próbki ze Szwecji (Brattfors).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy manganhumitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć zwilżonej szmatki z wodą destylowaną, a następnie natychmiast osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Ze względu na stosunkowo niską twardość, jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią.