Manganese
Wzór chemiczny: Mn
Mangan to bardzo rzadki minerał rodzimy, występujący w postaci niewielkich ziaren i skupień o metalicznym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 7.2-7.44
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Regularny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie manganu rodzimego opiera się na jego metalicznym wyglądzie na świeżym przełamie, szybkiej tendencji do ciemnienia (utleniania) oraz występowaniu w specyficznym środowisku geologicznym. Jego kruchość i stosunkowo niska twardość są również pomocne. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi metalicznymi minerałami rodzimymi, takimi jak platyna, żelazo czy antymon. Od platyny odróżnia go znacznie niższa twardość i gęstość oraz tendencja do utleniania (platyna jest obojętna chemicznie). Od żelaza rodzimego odróżnia go brak właściwości magnetycznych. Identyfikacja wizualna jest bardzo trudna i niepewna. ## Formy kryształów Kryształy manganu rodzimego są niezwykle rzadkie i mikroskopijnej wielkości. Zazwyczaj występuje w formie nieregularnych ziaren, blaszek, łusek oraz w skupieniach dendrytycznych lub szkieletowych.
Środowisko występowania
## Geneza Mangan rodzimy powstaje w warunkach silnie redukcyjnych, przy bardzo niskiej dostępności tlenu i siarki. Najczęściej spotykany jest w skałach metamorficznych bogatych w mangan, które uległy przeobrażeniom w wysokiej temperaturze. Jego obecność stwierdzono również w niektórych złożach hydrotermalnych oraz w nodulach manganowych na dnie oceanów, choć w tej ostatniej formie jest ekstremalnie rzadki. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami manganu, takimi jak rodochrozyt, rodonit, spessartyn, tefroit, a także z galeną, ałabandynem i innymi siarczkami w żyłach hydrotermalnych. ## Lokalizacje Najbardziej znane stanowiska manganu rodzimego na świecie to kopalnia Bald Knob w Karolinie Północnej (USA), Långban w Szwecji oraz niektóre lokalizacje w Niemczech (Ilfeld) i Japonii. Są to wystąpienia o znaczeniu głównie naukowym.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska manganu rodzimego jest determinowana przede wszystkim przez udokumentowane pochodzenie z klasycznej lokalizacji. Najwyżej cenione są okazy z wyraźnie widocznymi, choćby mikroskopijnymi, formami krystalicznymi lub dendrytycznymi. Wielkość skupień również ma znaczenie, jednak nawet milimetrowe ziarna są uważane za wartościowe. Okazy powinny być osadzone na skale macierzystej (matriksie). ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznych lokalizacji, takich jak Långban w Szwecji oraz Bald Knob w USA. Każdy potwierdzony analitycznie okaz manganu rodzimego jest cennym nabytkiem dla zaawansowanego kolekcjonera systematycznego.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów manganu rodzimego generalnie nie powinno się czyścić. Jakakolwiek interwencja, zwłaszcza z użyciem wody lub środków chemicznych, może przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć naturalną powierzchnię minerału. Usuwanie kurzu powinno odbywać się wyłącznie na sucho, za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, wilgocią i wszelkimi chemikaliami. Mangan jest bardzo reaktywny i szybko utlenia się w wilgotnym środowisku, co prowadzi do jego trwałego zniszczenia. Należy go również chronić przed gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Przechowywanie wymaga specjalnych warunków. Najlepiej umieścić okaz w szczelnym, przezroczystym pojemniku (tzw. "perky box") z dodatkiem pochłaniacza wilgoci (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja powinna odbywać się w suchym pomieszczeniu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.