Maldonite

Wzór chemiczny: Au<sub>2</sub>Bi

Maldonit to rzadki, naturalnie występujący stop złota i bizmutu, charakteryzujący się metalicznym połyskiem i barwą od srebrzystobiałej do miedzianoczerwonej.

## Charakterystyka Maldonit jest międzymetalicznym związkiem złota i bizmutu. Występuje w postaci niewielkich, nieregularnych ziaren, mas lub blaszek, rzadko tworząc słabo wykształcone kryształy. Świeżo przełamany ma barwę od różowawo-srebrzystobiałej do miedzianoczerwonej, jednak na powietrzu szybko matowieje, pokrywając się czarnym lub tęczowym nalotem. Jest minerałem nieprzezroczystym, kowalnym i ciągliwym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 1.5-2. Ma bardzo dużą gęstość, wahającą się od 15.46 do 15.7 g/cm³, co jest wynikiem obecności ciężkich pierwiastków - złota i bizmutu. Charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem na świeżych powierzchniach. ## Barwy i odmiany Typowa barwa maldonitu jest srebrzystobiała z różowawym lub miedzianym odcieniem. Na skutek utleniania powierzchni, okazy szybko pokrywają się patyną, która może być czarna lub wykazywać tęczową iryzację. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa maldonitu pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni Nuggetty w Maldon, w stanie Wiktoria w Australii. Minerał został po raz pierwszy opisany przez Ulricha w 1869 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, maldonit nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi jednak podrzędne źródło złota w niektórych złożach. Jest cenionym minerałem kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swój unikatowy skład chemiczny i pochodzenie.

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5-2
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
15.46-15.7
Łupliwość
Brak
Przełam
Podkonchoidalny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne maldonitu to jego wysoka gęstość, niska twardość oraz charakterystyczna, różowawo-srebrna barwa na świeżym przełamie, która szybko matowieje do czarnej lub tęczowej. Jest kowalny i ciągliwy. Często występuje w towarzystwie złota rodzimego i bizmutu rodzimego. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z bizmutem rodzimym, który również ma różowawy odcień i metaliczny połysk, ale bizmut ma doskonałą łupliwość, której maldonit nie posiada. Od złota rodzimego odróżnia go jaśniejsza, bardziej srebrzysta barwa i tendencja do matowienia. Inne siarczki i siarkosole są zazwyczaj twardsze i bardziej kruche. ## Formy kryształów Kryształy maldonitu są niezwykle rzadkie i słabo wykształcone, zwykle o zarysach sześciennych lub ośmiościennych. Najczęściej spotyka się go w formie nieregularnych ziaren, skupień ziarnistych, blaszek lub mas wtopionych w kwarc lub inne minerały.

Środowisko występowania

## Geneza Maldonit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kwarcowych bogatych w złoto, zwykle w warunkach wysokich temperatur. Tworzy się w strefach, gdzie dochodzi do interakcji roztworów hydrotermalnych niosących złoto z minerałami bizmutu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje ze złotem rodzimym, bizmutem rodzimym, bizmutynitem, joseitem, arsenopirytem, pirytem, chalkopirytem, kwarcem i szelitem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Maldon w Australii. Znany jest również z innych australijskich lokalizacji w Nowej Południowej Walii i Queensland. Poza Australią, jego wystąpienia odnotowano m.in. w Bolnäs w Szwecji, na Uralu w Rosji, w kopalni Baita Bihor w Rumunii, w Little Dalles w stanie Waszyngton (USA) oraz w Atlin i Stewart w Kolumbii Brytyjskiej (Kanada).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze widocznymi, wyodrębnionymi ziarnami lub masami maldonitu, kontrastującymi z jasnym kwarcem. Szczególnie poszukiwane są asocjacje z krystalicznym złotem rodzimym. Wielkość ziaren i bogactwo występowania na matrycy skalnej znacząco podnoszą wartość okazu. Tęczowa patyna bywa uznawana za atrakcyjną cechę. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych kopalń w rejonie Maldon w Australii, które są jednak praktycznie niedostępne. Współcześnie niewielkie ilości materiału kolekcjonerskiego pojawiają się sporadycznie z różnych lokalizacji na świecie, w tym z Kanady i Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów maldonitu generalnie nie należy czyścić, aby nie usunąć naturalnej patyny, która często jest jego cechą charakterystyczną. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można użyć jedynie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i wilgocią, które mogą przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć okaz. Minerał jest bardzo miękki i wrażliwy na zarysowania. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie maldonitu w suchych warunkach, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku klaserowym z dala od innych minerałów, które mogłyby go zarysować. Warto rozważyć użycie pochłaniaczy wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej