Malanite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup>(Ir<sup>3+</sup>Pt<sup>4+</sup>)S<sup>2-</sup><sub>4</sub>

Malanit to rzadki siarczek miedzi, platyny i irydu, występujący w postaci drobnych, metalicznych ziaren w ultrazasadowych skałach magmowych.

## Charakterystyka Malanit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy tiospineli, składającym się z miedzi, platyny i irydu. Tworzy niewielkie, najczęściej anhedralne (nieforemne) ziarna o wielkości nieprzekraczającej 0.2 mm. Występuje w postaci wrostków w innych minerałach, głównie w skałach ultrazasadowych. Jego wygląd jest typowo metaliczny, o stalowoszarej barwie. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną rysą. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, dokładne określenie jego twardości i gęstości jest trudne; gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 7.34 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa malanit pochodzi od miejsca jego odkrycia w intruzji magmowej Malan, zlokalizowanej w prowincji Hebei w Chinach. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1995 roku przez Yu Zuxianga i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Zastosowania Malanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki członek grupy platynowców.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
7.34
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja malanitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza składu chemicznego w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). W polerowanych próbkach (szlifach), pod mikroskopem odbiciowym, można go zaobserwować jako drobne, stalowoszare ziarna. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi drobnymi, metalicznymi siarczkami z grupy platynowców, takimi jak kuproiridsyt, kuproryt czy Bowieit, z którymi często współwystępuje. Pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej, która wykaże charakterystyczną dla malanitu dominację miedzi, irydu i platyny. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym. Zazwyczaj tworzy bardzo małe, nieforemne (anhedralne) ziarna lub zaokrąglone wrostki w innych minerałach. Rzadko obserwuje się słabo wykształcone, ośmiościenne formy.

Środowisko występowania

## Geneza Malanit powstaje w procesach magmowych, krystalizując z resztkowych stopów siarczkowych w obrębie ultrazasadowych intruzji skał magmowych, takich jak chromityty i dunity. Jest minerałem późnego etapu krystalizacji magmowej. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców oraz siarczkami. Najczęściej towarzyszą mu: bornit, chalkopiryt, chromit, kuproiridsyt, kuproryt, lauryt, osmit, irarsyt oraz stopy irydu i osmu. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego minerału to: - Chiny - intruzja Malan w prowincji Hebei (miejsce typowe). - Rosja - masyw Kondior na Syberii oraz złoża na Półwyspie Kolskim. - Sierra Leone - obszar Freetown Layered Complex. - Brazylia - intruzja chromitytowa w stanie Amapá.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z malanitem jest determinowana nie przez sam wygląd mikroskopijnych ziaren, ale przez bogactwo asocjacji mineralnej oraz potwierdzenie jego obecności analizami. Najcenniejsze są próbki ze stanowiska typowego (Chiny) lub te, w których malanit tworzy stosunkowo duże (jak na ten minerał) agregaty, dobrze widoczne na tle skały macierzystej lub w towarzystwie innych rzadkich platynowców. Wartość ma charakter czysto naukowy i specjalistyczny.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z malanitem zazwyczaj się nie czyści ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren i ich osadzenie w skale macierzystej. Jakakolwiek interwencja mechaniczna lub chemiczna mogłaby uszkodzić lub usunąć drobne kryształy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ultradźwiękowymi myjkami. Nie należy poddawać go gwałtownym zmianom temperatury. Jako siarczek, może być wrażliwy na wilgoć i utlenianie w długim okresie. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić przed kurzem i zanieczyszczeniami. Chronić przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej