Makovickyite

Wzór chemiczny: Cu<sub>1.12</sub>Ag<sub>0.81</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>0.27</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>5.35</sub>S<sup>2-</sup><sub>9</sub>

Makovickyit jest rzadkim siarkosolnym minerałem srebra, miedzi, ołowiu i bizmutu, tworzącym mikroskopijne, wrzecionowate kryształy.

## Charakterystyka Makovickyit to rzadki, złożony siarczek (siarkosól) o metalicznym wyglądzie. Występuje w postaci bardzo drobnych, wrzecionowatych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają ułamki milimetra długości. Zazwyczaj tworzy skupienia w masie innych siarczków lub minerałów kruszcowych. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do oceny gołym okiem i wymagają znacznego powiększenia. Ma stalowoszary kolor i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Kryształy makovickyitu wykazują metaliczny połysk. Minerał jest nieprzezroczysty. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, właściwości takie jak twardość czy gęstość są trudne do precyzyjnego zmierzenia i opierają się na danych obliczeniowych i porównawczych. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 6.92 g/cm³. ## Barwy i odmiany Makovickyit jest minerałem o stałym składzie i jednolitym, stalowoszarym kolorze. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1977 roku przez J. Mumpra, B. Fojtika i Z. Nováka. Nazwa "makovickyit" została nadana na cześć Emila Makovicky'ego (ur. 1940), profesora mineralogii i krystalografii na Uniwersytecie w Kopenhadze, w uznaniu jego wkładu w badania nad siarkosolami. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA1976-035. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze opisane próbki, jest Zlatá Baňa na Słowacji. ## Zastosowania Makovickyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jako minerał bardzo rzadki i mikroskopijny, stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.92
Łupliwość
Dobra wg {001}
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja makovickyitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga użycia mikroskopu elektronowego z analizatorem EDS lub analizy dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia składu chemicznego i struktury krystalicznej. W badaniach rud pod mikroskopem polaryzacyjnym w świetle odbitym, makovickyit można wstępnie rozpoznać po jego anizotropii i pokroju kryształów, jednak ostateczna identyfikacja wymaga potwierdzenia chemicznego. ## Odróżnianie od podobnych Pod względem wizualnym (w skali mikro) może być mylony z wieloma innymi siarkosolami bizmutu, takimi jak pavonit, benjaminit, aikinit czy gladyt. Wszystkie te minerały mają podobny wygląd, metaliczny połysk, szarą barwę i często współwystępują ze sobą. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Makovickyit tworzy drobne, wrzecionowate, igiełkowe lub listewkowe kryształy, często zgrupowane w promieniste lub bezładne agregaty. Kryształy są wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej b.

Środowisko występowania

## Geneza Makovickyit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych o średnich i wysokich temperaturach, bogatych w bizmut, srebro, miedź i ołów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: bizmutinit, pavonit, aikinit, chalkopiryt, piryt, kwarc, a także inne, rzadsze siarkosole bizmutu. W miejscu typowym (Zlatá Baňa) znaleziono go w asocjacji z chalkopirytem, pirytem, tetraedrytem, bizmutem rodzimym, bizmutinitem, aikinitem, gladytem, emplektytem i pavonitem. ## Lokalizacje Poza lokalizacją typową w Zlatá Baňa na Słowacji, makovickyit został zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie. Potwierdzone wystąpienia obejmują m.in. kopalnię Baita Bihorului w Rumunii, żyły kwarcowe w regionie Kyzyl-Turan w Rosji (Republika Tuwy) oraz w złożu polimetalicznym Kanimansur w Tadżykistanie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów makovickyitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia mikroskopijnych kryształów. Najbardziej cenione są próbki, na których widoczne są dobrze uformowane, izolowane kryształy lub bogate agregaty, wyraźnie odcinające się od tła (matrycy). Istotna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami. Ponieważ identyfikacja jest możliwa tylko analitycznie, kluczowe jest wiarygodne oznaczenie okazu, najlepiej z potwierdzeniem z renomowanego laboratorium. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - Zlatá Baňa na Słowacji. Próbki z tego miejsca mają wartość historyczną i referencyjną.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z makovickyitem, będące zazwyczaj mikromontami, nie powinny być czyszczone w sposób mechaniczny ani chemiczny. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą gruszki fotograficznej lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na utlenianie, dlatego należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. Nie należy go myć w wodzie ani czyścić ultradźwiękami. ## Przechowywanie Okazy mikromontowane powinny być przechowywane w dedykowanych, szczelnych pudełkach (tzw. "micromount boxes"), które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i czynnikami atmosferycznymi. Przechowywać w suchym miejscu o stabilnej temperaturze.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej